Bộ Tài chính cho biết sẽ trình Chính phủ phương án thuế mới dựa trên nguyên tắc tính thuế TNCN theo phần lợi nhuận. Theo đề xuất, cá nhân kinh doanh và HKD có doanh

Bộ Tài chính cho biết sẽ trình Chính phủ phương án thuế mới dựa trên nguyên tắc tính thuế TNCN theo phần lợi nhuận. Theo đề xuất, cá nhân kinh doanh và HKD có doanh thu hằng năm từ ngưỡng không chịu thuế đến dưới 3 tỷ đồng sẽ nộp thuế 15% trên lợi nhuận, tương tự doanh nghiệp nhỏ. Những trường hợp doanh thu dưới 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí sẽ tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu như hiện hành (0,5% – 2% tùy ngành), nhưng sẽ được trừ ngưỡng doanh thu không chịu thuế, thay vì phải chịu thuế từ đồng doanh thu đầu tiên.

Luật sư Trần Xoa (Công ty luật Minh Đăng Quang) đánh giá cao đề xuất này nhưng lưu ý rằng mức ngưỡng doanh thu không chịu thuế là yếu tố then chốt và cần được công bố rõ ràng. Thực tế, nhiều hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào – đầu ra đầy đủ nên khả năng cao vẫn áp dụng phương pháp khoán thuế. Do đó, việc xác định mức miễn thuế phù hợp sẽ giúp lựa chọn phương pháp nộp thuế minh bạch và thuận lợi hơn.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Tịnh – Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM – cho rằng đề xuất đánh thuế trên lợi nhuận là hợp lý và sẽ giúp giảm gánh nặng cho hộ nhỏ. Nếu ngưỡng chịu thuế được nâng lên 1 tỷ đồng/năm, phần lớn HKD có doanh thu thấp sẽ chỉ nộp thuế trên phần vượt ngưỡng. Tuy nhiên, ông cho rằng cần hướng dẫn rõ việc xuất hóa đơn với các hộ có doanh thu vượt 1 tỷ đồng.

Ở góc độ chuyên môn, ông Nguyễn Ngọc Tú (Trường Đại học Kinh doanh & Công nghệ Hà Nội) cho rằng việc nâng ngưỡng chịu thuế phải được tính toán thận trọng. Nếu ngưỡng quá cao, nhiều hộ sẽ chuyển sang phương pháp khoán, làm gia tăng “vùng xám” và giảm động lực chuyển đổi lên doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh mục tiêu chính của cải cách thuế không chỉ là thu ngân sách mà còn là minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo điều kiện để hộ kinh doanh tiến lên mô hình doanh nghiệp.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân (Đại biểu Quốc hội) cho rằng mức ngưỡng tối thiểu 1 tỷ đồng/năm là hợp lý trong bối cảnh từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân nộp thuế TNCN sẽ tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, tương ứng 520,8 triệu đồng/năm cho một hộ 4 người. Khi cộng thêm các khoản chi phí thiết yếu khác, mức doanh thu bắt đầu tính thuế với HKD cần cao hơn đáng kể để đảm bảo sự công bằng với người lao động.

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa (Công ty luật Việt Tín Nghĩa) cũng đồng tình ngưỡng 1 tỷ đồng khi phân tích rằng lợi nhuận bình quân 10 – 15% của hộ kinh doanh chỉ tương đương 8 – 12 triệu đồng/tháng, thấp hơn mức giảm trừ gia cảnh của cá nhân làm công ăn lương. Ông kiến nghị xem xét giảm thuế suất TNCN cho HKD nhằm nuôi dưỡng nguồn thu và tăng khả năng tái đầu tư.

Nhiều ý kiến đề nghị việc sửa Luật Thuế TNCN cần đồng bộ với Luật Thuế GTGT 2024, vì hiện nay cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm đã phải nộp thuế GTGT. Nếu nâng ngưỡng TNCN mà không điều chỉnh GTGT sẽ tạo bất cập và làm méo mó chính sách.

Từ kinh nghiệm quốc tế, nhiều nước cho phép hộ kinh doanh duy trì mô hình DN cá thể nhưng áp dụng chế độ thuế đơn giản, đồng thời có lộ trình chuyển đổi lên doanh nghiệp khi doanh thu hoặc lao động vượt ngưỡng. Một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc còn có chính sách miễn – giảm thuế trong vài năm đầu khi hộ chuyển sang doanh nghiệp nhằm khuyến khích minh bạch hóa và tăng năng lực cạnh tranh.

Theo dữ liệu cơ quan thuế, đến tháng 10/2025, cả nước có 3,83 triệu hộ kinh doanh, trong đó 883.000 hộ có doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm sẽ chịu tác động trực tiếp khi chính sách thuế mới áp dụng từ 2026. Đây cũng là nhóm được đánh giá cần thiết phải hỗ trợ, tạo điều kiện tiếp cận thuế hợp lý, minh bạch và thuận lợi hơn.

BBT