Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết và yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tỉnh Hà Tĩnh đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tổ chức sản xuất vụ Hè Thu năm 2026 an toàn, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững.

Sáng ngày 23/4, UBND tỉnh tổ chức Hội nghị trực tuyến triển khai Đề án sản xuất và phòng, chống hạn vụ Hè Thu năm 2026. Hội nghị do đồng chí Hồ Huy Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh và đồng chí Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì; tham dự có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan và được kết nối trực tuyến đến các xã, phường trên toàn tỉnh.

Vụ Hè Thu năm 2025, sản xuất trồng trọt trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh gặp nhiều khó khăn do thời tiết diễn biến cực đoan. Nắng nóng kéo dài đầu vụ, kết hợp mưa lớn, dông lốc và các cơn bão mạnh cuối vụ đã gây thiệt hại nghiêm trọng. Tổng diện tích cây trồng bị ảnh hưởng lên tới hơn 33.800 ha, trong đó nhiều diện tích thiệt hại nặng, mất trắng, làm năng suất và sản lượng giảm sâu so với kế hoạch .

Dù vậy, với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành, công tác chỉ đạo sản xuất, phòng trừ dịch hại và ứng phó thiên tai được triển khai kịp thời. Tổng diện tích gieo trồng cơ bản đạt kế hoạch đề ra; cơ cấu giống và lịch thời vụ được bố trí phù hợp, góp phần hạn chế phần nào thiệt hại. Các địa phương đã tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa trong sản xuất, đồng thời đẩy mạnh mô hình sản xuất an toàn, VietGAP, hữu cơ và các mô hình giảm phát thải.

Bước sang vụ Hè Thu năm 2026, theo dự báo, tình hình thời tiết tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất lợi. Nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm và gay gắt hơn, trong khi lượng mưa đầu vụ thấp, nguy cơ hạn hán cục bộ cao; mưa lớn có thể tập trung vào cuối vụ . Nguồn nước tại các hồ chứa lớn hiện chưa đạt dung tích thiết kế, đặt ra yêu cầu cao trong công tác điều tiết nước phục vụ sản xuất.

Trên cơ sở đó, tỉnh xác định mục tiêu tổ chức sản xuất vụ Hè Thu 2026 theo hướng chủ động thích ứng, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh dự kiến đạt hơn 54.300 ha. Trong đó, diện tích lúa khoảng 45.500 ha, phấn đấu năng suất đạt trên 50 tạ/ha; các cây trồng cạn như ngô, lạc, đậu, rau màu tiếp tục được bố trí hợp lý theo vùng sinh thái .

Để đạt mục tiêu đề ra, ngành nông nghiệp tập trung chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp trọng tâm. Trước hết là tuân thủ nghiêm lịch thời vụ, phấn đấu hoàn thành gieo cấy trước ngày 5/6 và thu hoạch trước ngày 5/9 nhằm tránh rủi ro thiên tai cuối vụ. Cơ cấu giống được lựa chọn theo hướng ngắn ngày, năng suất cao, chống chịu tốt với sâu bệnh và điều kiện bất thuận.

Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh. Các biện pháp canh tác tiên tiến như tưới ngập – khô xen kẽ (AWD), hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI), sử dụng giống chất lượng cao, cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất sẽ được nhân rộng. Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu triển khai sản xuất lúa giảm phát thải trên diện tích khoảng 8.700 ha, góp phần tiết kiệm nước, giảm chi phí và bảo vệ môi trường.

Công tác thủy lợi được xác định là yếu tố then chốt trong bối cảnh nguy cơ hạn hán gia tăng. Các đơn vị chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, sửa chữa công trình, điều tiết nước hợp lý, đồng thời xây dựng phương án chống hạn, đảm bảo cung cấp nước kịp thời cho sản xuất. Bên cạnh đó, việc nạo vét kênh mương, đắp đập tạm, tận dụng nguồn nước hồi quy cũng được triển khai đồng bộ tại cơ sở.

Song song với đó, công tác bảo vệ thực vật được tăng cường theo hướng chủ động dự báo, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các đối tượng dịch hại. Khuyến khích sử dụng các biện pháp sinh học, quản lý dịch hại tổng hợp nhằm giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nâng cao chất lượng nông sản.

Ngoài ra, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất, phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Các mô hình liên kết sản xuất – bao tiêu nông sản, đặc biệt với doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ được mở rộng nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành yêu cầu các địa phương căn cứ Đề án sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu của Sở Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng kế hoạch phù hợp thực tiễn và tổ chức triển khai hiệu quả.

Trong đó, tập trung chỉ đạo hoàn thành gieo cấy lúa Hè Thu trước ngày 5/6; chủ động điều tra, dự báo và phòng trừ kịp thời các đối tượng sâu bệnh. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thủy lợi để cân đối nguồn nước, đảm bảo tưới tiêu và xây dựng các phương án, kịch bản chống hạn trong điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp.

Các địa phương tiếp tục tổ chức sản xuất hiệu quả trên diện tích hơn 14.111 ha đã tích tụ, tập trung ruộng đất; đẩy mạnh xây dựng vùng sản xuất lúa chất lượng cao theo hướng “1 cánh đồng - 1 giống - 1 thời vụ - 1 sản phẩm”. Duy trì và nhân rộng mô hình sản xuất lúa giảm phát thải trên diện tích khoảng 8.700 ha; tăng cường liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; quản lý chặt chẽ chất lượng vật tư nông nghiệp ngay từ đầu vụ.

Trước mắt, yêu cầu huy động tối đa nhân lực, phương tiện, tổ chức thu hoạch nhanh gọn vụ Xuân, điều phối máy gặt hợp lý giữa các vùng để đảm bảo tiến độ sản xuất vụ Hè Thu.