Trước dự báo thiên tai năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp, trái quy luật, UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu các địa phương, sở, ban, ngành và đơn vị liên quan chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, xây dựng phương án ứng phó ở cấp độ cao nhất, lấy bảo đảm an toàn tính mạng Nhân dân làm mục tiêu cao nhất.

UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành văn bản số 8268/UBND-NL1 triển khai thực hiện Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác phòng, chống thiên tai.

Văn bản nêu rõ: Trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tình hình thiên tai diễn biến ngày càng bất thường, cực đoan và khó dự báo. Tần suất, cường độ và phạm vi ảnh hưởng có xu hướng gia tăng, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, sản xuất và môi trường, ảnh hưởng lớn đến đời sống Nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, trong năm 2025, trên địa bàn Hà Tĩnh liên tiếp xảy ra bão số 5, số 6, số 10 và các đợt mưa lũ, ngập lụt trên diện rộng, gây hậu quả hết sức nặng nề.

Theo nhận định của cơ quan khí tượng thủy văn, tình hình thiên tai năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp và trái quy luật, đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác phòng, chống thiên tai.

Hiện tượng El Nino làm gia tăng nguy cơ nắng nóng gay gắt, thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, sinh kế và đời sống Nhân dân. Bên cạnh đó, các hiện tượng cực đoan như bão mạnh, mưa lớn cục bộ tiềm ẩn nguy cơ gây ra lũ quét, sạt lở đất, ngập đô thị, sự cố hồ đập, đê điều.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026; chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 210/NQ-CP ngày 6/8/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy tại Thông báo số 147-TB/TU ngày 6/7/2026 về triển khai Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu các địa phương, đơn vị thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và kịp thời các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai.

Xác định phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tổ chức quán triệt, thực hiện đầy đủ nội dung Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Nghị quyết số 210/NQ-CP ngày 6/8/2026 của Chính phủ đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các tổ chức.

Công tác phòng, chống thiên tai được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Các địa phương, đơn vị phải thực hiện nghiêm phương châm “phòng ngừa là chính, chủ động từ sớm, từ xa”, lấy người dân làm trung tâm, bảo vệ tính mạng Nhân dân là mục tiêu cao nhất. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến các đối tượng yếu thế gồm người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người bệnh, hộ nghèo và hộ neo đơn.

Triển khai thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, kịp thời các nhiệm vụ Chủ tịch UBND tỉnh giao tại Kế hoạch số 87/KH-UBND ngày 25/2/2026 về thực hiện Kế hoạch số 21-KH/TU ngày 20/12/2025 của Tỉnh uỷ về triển khai thực hiện Kết luận số 213-KL/TW, ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42- CT/TW, ngày 24/3/2020 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; các nhiệm vụ được giao tại Chỉ thị số 04/CT-UBND ngày 18/3/2026 về công tác phòng, chống thiên tai, đảmbảo an toàn công trình thủy lợi, đê điều năm 2026; Quyết định số 1180/QĐ-UBND ngày 12/5/2026 của UBND tỉnh về phê duyệt phương án ứng phó thiên tai năm 2026 và Quyết định số 2002/QĐ-UBND ngày 07/8/2026 về việc phê duyệt điều chỉnh bổ sung phương án ứng phó với thiên tai năm 2026.

UBND tỉnh yêu cầu các địa phương chủ động rà soát, cập nhật, hoàn thiện phương án phòng, chống thiên tai phù hợp với diễn biến thiên tai hiện nay theo phương châm “4 tại chỗ”. Các phương án phải đặt ra tình huống thiên tai xảy ra ở cấp độ cao nhất để có sự chuẩn bị tốt nhất, không bị động, lúng túng khi thiên tai xảy ra, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại. Phương án phải được xây dựng cụ thể theo từng khu vực, từng địa bàn, từng công trình và từng nhóm đối tượng; xác định rõ cấp độ rủi ro, lực lượng, phương tiện, vật tư, địa điểm sơ tán, cơ chế chỉ huy, thông tin liên lạc và phương án huy động nguồn lực. Việc rà soát, diễn tập và cập nhật phải được thực hiện thường xuyên để bảo đảm tính khả thi.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với quản lý địa bàn

Một trong những yêu cầu của UBND tỉnh là siết chặt kỷ luật, gắn trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý địa bàn. Các hành vi như phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, chậm cảnh báo, chậm sơ tán phải được xử lý. UBND tỉnh yêu cầu xử lý nghiêm minh trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường, không để các vi phạm làm gia tăng rủi ro đối với tính mạng, tài sản của Nhân dân. Trường hợp người đứng đầu buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài hoặc gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xem xét trách nhiệm.

Về định hướng giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống thiên tai, phòng thủ dân sự, tài nguyên nước, thủy lợi, đê điều, khí tượng thủy văn, quy hoạch, đầu tư công, cứu hộ cứu nạn và huy động lực lượng, phương tiện, trang thiết bị, tài sản. Đồng thời, triển khai hiệu quả Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 được UBND tỉnh ban hành tại Quyết định số 1027/QĐ-UBND ngày 28/4/2026.

Ưu tiên đầu tư cho các công trình phòng ngừa, giảm rủi ro

UBND tỉnh yêu cầu ưu tiên đầu tư công trung hạn cho công tác phòng ngừa, giảm rủi ro thiên tai, nhất là các công trình đê điều, hồ đập, thoát lũ, sạt lở, bố trí dân cư an toàn, cảnh báo sớm, dữ liệu số và hạ tầng chống chịu. Các công trình, lĩnh vực thiết yếu như trường học, bệnh viện, nước sạch và sinh kế bền vững cũng được xác định trong nhóm ưu tiên.

Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng năng lực đáp ứng yêu cầu phòng, chống, ứng phó với thiên tai, đặc biệt ở cấp xã, trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ và dữ liệu số, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và nền kinh tế. Tỉnh cũng yêu cầu tích hợp yêu cầu phòng, chống thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu gắn với các quy hoạch, dự án đầu tư.

Các xã, phường phải xây dựng phương án sơ tán cụ thể

Đối với UBND các xã, phường, tỉnh yêu cầu các xã, phường trung tâm được giao tại Quyết định số 2002/QĐ-UBND ngày 7/8/2026 chủ trì, phối hợp với Chủ tịch UBND các xã, phường trong vùng liên xã xây dựng, thống nhất và cùng ký Quy chế phối hợp, báo cáo UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 25/8/2026. Các địa phương được xác định là xã, phường trung tâm gồm: phường Thành Sen, phường Sông Trí, phường Bắc Hồng Lĩnh, xã Tiên Điền, xã Đức Thọ, xã Hương Sơn, xã Vũ Quang, xã Can Lộc, xã Thạch Hà, xã Cẩm Xuyên, xã Kỳ Anh và xã Hương Khê.

Quy chế phối hợp phải xác định rõ điểm tập kết lực lượng, vật tư, phương tiện; tuyến sơ tán, nơi trú tránh và phương án chi viện, huy động chéo giữa các xã, giữa địa bàn xung yếu với địa bàn an toàn hơn. Khi thiên tai ảnh hưởng trên địa bàn vùng liên xã, Chủ tịch UBND xã trung tâm xem xét, tổ chức vận hành cơ chế phối hợp, chủ trì điều phối nhân lực, vật tư, phương tiện, trang thiết bị và hậu cần giữa các xã để phục vụ công tác phòng, chống thiên tai vùng liên xã. Tỉnh yêu cầu đặt mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn tính mạng Nhân dân trong mọi tình huống, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người. Cấp xã phải nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở, ngập sâu. Đồng thời, phải xác định rõ phương án sơ tán khi có tình huống khẩn cấp, gồm đối tượng ưu tiên sơ tán trước, lộ trình di chuyển, phương tiện và lực lượng hỗ trợ. Tại nơi trú tránh phải bảo đảm các điều kiện thiết yếu như nước sạch, thuốc men, điện, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự.

Kiểm soát chặt xây dựng, lấn chiếm không gian thoát lũ

Các địa phương phải kiểm tra công tác bảo đảm an toàn tại các công trình phòng, chống thiên tai và công trường đang xây dựng, nhất là công trình tại khu dân cư ven sông, suối, sườn dốc. Những công trình không bảo đảm an toàn hoặc có nguy cơ gây sạt lở, ảnh hưởng đến dòng chảy, thoát lũ phải đình chỉ xây dựng.

Tỉnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp lấn, chiếm đất, sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng, san lấp, lấn chiếm lòng sông, bãi sông, cửa sông, hành lang thoát lũ; khai thác tài nguyên lòng sông và các hoạt động có khả năng làm thu hẹp không gian chứa lũ, cản trở thoát lũ. Các địa phương phải lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Sau thiên tai, khẩn trương thống kê thiệt hại, tổ chức cứu trợ, vệ sinh môi trường, khôi phục hạ tầng thiết yếu và ổn định đời sống Nhân dân.

Đồng thời, phải có phương án cụ thể để duy trì hoạt động và phục hồi nhanh các lĩnh vực trọng yếu khi thiên tai xảy ra, gồm khu công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, logistics, du lịch; vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản; hệ thống năng lượng, điện, nước, viễn thông, giao thông, không để sản xuất, kinh doanh bị đình trệ kéo dài do tác động của thiên tai.

Các địa phương cũng phải tổ chức lại phương châm “4 tại chỗ” trên cơ sở rà soát lực lượng tại chỗ ở từng xã, từng thôn, bản, đặc biệt là thanh niên và người có kỹ năng vận hành máy móc, phương tiện.

Chủ động bảo vệ hồ đập, đê điều trước mùa mưa bão

UBND các xã, phường được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ hoàn thành và đưa vào sử dụng trước mùa mưa bão hoặc có phương án bảo vệ an toàn đối với các công trình đang thi công.

Đối với đập, hồ chứa, phải khẩn trương lập phương án ứng phó thiên tai cho công trình và vùng hạ du đập, trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện.

Các địa phương phải chủ động bố trí nguồn lực tại chỗ để thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai thuộc trách nhiệm theo quy định của pháp luật về phòng, chống thiên tai và ngân sách nhà nước.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao theo dõi chặt chẽ diễn biến thiên tai, kịp thời tham mưu UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả.

Sở cũng có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương và chủ quản lý công trình thủy lợi, đê điều thực hiện nghiêm công tác bảo đảm an toàn hồ đập, đê điều; đôn đốc các địa phương thực hiện cơ chế phối hợp liên xã, liên địa bàn.

Đồng thời, hướng dẫn, kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận bảo đảm đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu, thoát lũ.

Việc khai thác tài nguyên tại khu vực bãi sông, lòng sông phải thực hiện theo đúng quy hoạch được duyệt và tuân thủ quy định pháp luật hiện hành.

Chuẩn bị lực lượng, phương tiện cứu hộ, cứu nạn

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và Công an tỉnh được yêu cầu chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phương án cứu hộ, cứu nạn, sơ tán dân, bảo đảm an ninh, trật tự. Khi có tình huống vượt quá khả năng cơ sở, phải có lực lượng quân đội, công an chi viện.

Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tham mưu cấp có thẩm quyền bố trí, cân đối kinh phí từ ngân sách nhà nước phù hợp quy định pháp luật, bảo đảm theo phân cấp và khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Sở Tài chính đồng thời chủ trì xây dựng kế hoạch huy động và điều phối công khai, minh bạch các nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các nguồn vốn khác; ưu tiên nguồn lực cho phòng ngừa, cảnh báo sớm, xử lý dứt điểm hạ tầng xung yếu, di dời dân cư khỏi nơi nguy hiểm và trang bị vật tư thiết yếu như nước sạch, y tế, phương tiện cứu hộ, cứu nạn.

Sở Xây dựng được giao kiểm tra, rà soát công tác quản lý đô thị, cấp phép xây dựng, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ sạt lở cao, khu vực dưới chân núi, ven sông, suối nhằm kiểm soát chặt chẽ, không để xảy ra sự cố sạt lở khi xây dựng công trình.

Sở này cũng có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương có giải pháp hiệu quả để sớm khắc phục tình trạng ngập úng tại các đô thị, khu dân cư khi mưa lớn; kiểm tra, rà soát, phát hiện, xử lý kịp thời các khu vực có nguy cơ sạt lở nhằm bảo đảm giao thông thông suốt trên các tuyến quốc lộ, đường tỉnh và các trục giao thông liên xã.

Bảo đảm an toàn điện, y tế và thông tin liên lạc

Sở Công Thương được giao kiểm tra, hướng dẫn thực hiện các quy định về an toàn, phòng, chống thiên tai; bảo đảm an toàn đối với lực lượng và công trình thuộc lĩnh vực quản lý, nhất là hệ thống lưới điện truyền tải, phân phối và các nhà máy thủy điện.

Sở Y tế chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường chỉ đạo các đơn vị trong ngành chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư y tế, trang thiết bị, phương tiện thiết yếu; bố trí đầy đủ lực lượng thường trực khi có thiên tai, thảm họa để sẵn sàng thực hiện sơ cấp cứu, khám chữa bệnh và phòng, chống dịch bệnh cho Nhân dân sau thiên tai.

Sở Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chỉ đạo, vận hành mạng lưới thông tin trên địa bàn tỉnh phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; phối hợp với lực lượng Quân đội, Công an và các địa phương bảo đảm thông tin thông suốt, không để xảy ra mất thông tin liên lạc khi có thiên tai.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan báo chí, truyền thông và hệ thống thông tin cơ sở đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về chủ trương, chính sách và công tác chỉ huy, điều hành phòng, chống thiên tai; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và các nền tảng truyền thông trong thông tin, cảnh báo, hướng dẫn người dân ứng phó thiên tai.

Các sở, ngành khác căn cứ chức năng quản lý nhà nước và nhiệm vụ được giao chủ động tổ chức triển khai công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai theo quy định.

Trực 24/24 giờ tại các công trình xung yếu

Đối với các chủ quản lý, khai thác công trình hồ chứa, đê điều, UBND tỉnh yêu cầu chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn hồ đập, đê điều thuộc phạm vi quản lý.

Các đơn vị phải thực hiện nghiêm quy trình vận hành hồ chứa và vận hành liên hồ chứa; chủ động điều tiết hồ, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du; tăng cường quan trắc, theo dõi diễn biến công trình, mực nước, lưu lượng đến và lưu lượng xả.

Trong thời gian xảy ra mưa, lũ, phải tổ chức lực lượng tuần tra, canh gác, trực ban 24/24 giờ tại các công trình xung yếu; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ” để kịp thời xử lý các sự cố, không để xảy ra mất an toàn công trình.

UBND tỉnh đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân chủ động tham gia phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

Các tổ chức được đề nghị huy động nguồn lực xã hội, phối hợp tổ chức lực lượng cộng đồng tham gia hỗ trợ theo phương châm “4 tại chỗ”; bảo đảm việc tiếp nhận, phân bổ và hỗ trợ kịp thời, công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng quy định; đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, công tác hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Chuyển mạnh sang cảnh báo tác động, cảnh báo đến từng địa bàn

Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh được yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai đến người dân; chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, chi tiết đến từng địa bàn.

Thông tin cảnh báo phải xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ ngập lụt, địa bàn có khả năng bị chia cắt, hồ chứa cần theo dõi, khu vực cần sơ tán và tuyến giao thông cần cấm đường khi thiên tai xảy ra.

Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh được yêu cầu tăng cường thông tin, truyền tin về phòng, chống thiên tai; kịp thời phổ biến các bản tin dự báo, cảnh báo diễn biến thời tiết, thiên tai, sự cố và các khuyến cáo, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh đến người dân. Các phương thức truyền tin phải được đa dạng hóa, kết hợp hiệu quả giữa truyền hình, phát thanh, hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội và các nền tảng số, bảo đảm thông tin cảnh báo được truyền tải nhanh nhất, rộng nhất, đúng người, đúng địa bàn, đúng thời điểm, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai.Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Các Đoàn kiểm tra, chỉ đạo công tác phòng, chống thiên tai của tỉnh được thành lập tại Quyết định số 917/QĐ-UBND ngày 13/4/2026 có trách nhiệm tăng cường kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện nghiêm các quy định, phương án phòng, chống thiên tai.

Việc kiểm tra tập trung vào các khu vực trọng điểm, xung yếu, có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; đồng thời kiểm tra công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, hậu cần theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi tình huống thiên tai.

UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường đôn đốc các địa phương, đơn vị triển khai thực hiện các nội dung nêu trên; kịp thời tổng hợp, báo cáo, tham mưu UBND tỉnh và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh những nội dung phát sinh, vượt thẩm quyền.

UBND tỉnh yêu cầu các địa phương, đơn vị nghiêm túc triển khai thực hiện!

Xem chi tiết nội dung văn bản tại file đính kèm./.