Chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi dữ liệu được bảo vệ, dịch vụ thuận tiện và mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận, thụ hưởng.

Giảm ứng dụng trùng lặp, tránh gây phiền hà cho người dânMột trong những mục tiêu của chuyển đổi số là giúp người dân giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và không phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn tình trạng nhiều ứng dụng phục vụ các lĩnh vực khác nhau, khiến người dân phải cài đặt và sử dụng nhiều nền tảng trên cùng một thiết bị.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ cho rằng, với những người sử dụng điện thoại có dung lượng bộ nhớ thấp, việc phải cài đặt hàng loạt ứng dụng như VNeID, bảo hiểm xã hội, thuế, giao thông, điện, nước, mạng di động... gây không ít bất tiện.

Không chỉ khiến thiết bị hoạt động chậm, quá nhiều thông báo còn khiến người dùng khó phân biệt thông tin quan trọng với những thông tin mang tính tuyên truyền, nhắc nhở thông thường.

Đại biểu nhận định, càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối, khai thác dữ liệu của người dân thì càng có nhiều đầu mối cần bảo vệ, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thông tin.

Vì vậy, đại biểu đề nghị ưu tiên triển khai các hệ thống phục vụ người dân trên nền tảng dùng chung đã được đánh giá an ninh; hạn chế phát sinh những hệ thống riêng lẻ, trùng lặp.

Đồng thời, cần rà soát các ứng dụng hiện có, xác định dịch vụ nào cần tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Đặc biệt, các cơ quan phải thực hiện nghiêm nguyên tắc không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có. Những thông tin quan trọng liên quan đến hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân cần được ưu tiên thông báo qua VNeID.

Chuyển đổi số không để người yếu thế bị bỏ lại phía sau

Một vấn đề có ý nghĩa xã hội khác được đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, đặt ra là khả năng tiếp cận các dịch vụ số của người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em và những người còn hạn chế kỹ năng công nghệ.

Theo đại biểu, việc sử dụng ứng dụng định danh điện tử để thực hiện thủ tục, giao dịch là xu hướng cần thiết, giúp giảm giấy tờ và tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ thiết bị, kỹ năng và điều kiện để sử dụng các phương tiện điện tử.

Đại biểu đề nghị bên cạnh việc khuyến khích sử dụng ứng dụng định danh điện tử, cần duy trì những phương thức hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện để người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và những người gặp khó khăn khi sử dụng thiết bị thông minh vẫn có thể thực hiện các quyền, nghĩa vụ và tiếp cận dịch vụ công, dịch vụ thiết yếu.

Đặc biệt, đại biểu lưu ý cần phân biệt mức độ rủi ro của từng loại giao dịch để có phương thức xác thực phù hợp. Chẳng hạn, việc người cao tuổi đặt lịch khám bệnh trực tuyến khác với việc truy cập hồ sơ bệnh án; tra cứu thông tin tài khoản ngân hàng cũng khác với thực hiện giao dịch chuyển tiền giá trị lớn.

Không nên áp dụng một yêu cầu xác thực giống nhau cho mọi tình huống, gây khó khăn không cần thiết cho người sử dụng.

Đại biểu cũng nhấn mạnh một vấn đề liên quan đến giá trị pháp lý của giao dịch điện tử: xác thực được danh tính không đồng nghĩa với việc người đó đã hiểu và tự nguyện đồng ý với toàn bộ nội dung giao dịch.

Ví dụ, người cao tuổi có thể nhờ người thân thao tác trên điện thoại nhưng không có nghĩa là họ đã hiểu và đồng ý với tất cả nội dung được thực hiện.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa xác thực danh tính với việc thể hiện ý chí tự nguyện, năng lực hành vi dân sự và thẩm quyền đại diện trong giao dịch điện tử.

Những giao dịch có giá trị lớn hoặc làm phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng cần có phương thức thông báo, xác nhận nội dung rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm người sử dụng.