Chuyển đổi số đang từng bước trở thành nền tảng vận hành của bộ máy chính quyền, giúp kết nối các cấp, chia sẻ dữ liệu, minh bạch quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trọng tâm hiện nay không chỉ là xây dựng hệ thống công nghệ, mà phải bảo đảm các nền tảng số thực sự tạo ra hiệu quả trong quản lý, chỉ đạo và giải quyết thủ tục hành chính.

Hình thành phương thức quản trị trên môi trường số

Chuyển đổi số không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ kỹ thuật mà đang tạo ra phương thức quản trị mới. Trong đó, hạ tầng số bảo đảm kết nối; dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành; nền tảng dùng chung giúp liên thông giữa các cơ quan; dịch vụ công trực tuyến hỗ trợ người dân tiếp cận thủ tục thuận lợi hơn.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, sau một năm vận hành mô hình mới, hoạt động chỉ đạo, điều hành cơ bản được duy trì thông suốt. Việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ công từng bước giảm phụ thuộc vào địa giới hành chính. Cấp xã được xác định là trọng tâm hỗ trợ về hạ tầng, dữ liệu, nền tảng và kỹ năng số.

Hành lang pháp lý liên quan đến hồ sơ điện tử, giao dịch điện tử, định danh, xác thực điện tử, an toàn thông tin, trí tuệ nhân tạo, phân cấp và phân quyền cũng tiếp tục được hoàn thiện. Cùng với đó, nhiều khung kiến trúc và nền tảng dùng chung đã được xây dựng, trong đó có Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh Việt Nam và mô hình chuyển đổi số cấp xã.

Các tổ thường trực, đường dây nóng và nhóm hỗ trợ trực tuyến được thành lập nhằm kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho địa phương. Cách làm này giúp chuyển đổi số không chỉ dừng ở văn bản chỉ đạo mà từng bước đi vào thực tiễn vận hành.

Hạ tầng và dữ liệu tạo nền móng kết nối

Hạ tầng số được xem là hệ thống kết nối xuyên suốt giữa các cấp chính quyền. Mạng viễn thông, mạng truyền số liệu chuyên dùng, hệ thống họp trực tuyến, quản lý văn bản điện tử và nền tảng giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục được đầu tư, mở rộng.

Mạng 5G hiện phủ khoảng 91,9% dân số với hơn 23 triệu thuê bao. Hệ thống cáp quang đã kết nối toàn bộ xã, phường; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet băng rộng cố định đạt khoảng 85%. Mạng truyền số liệu chuyên dùng cũng đã kết nối đến các cơ quan Đảng, Nhà nước cấp cơ sở, phục vụ gửi, nhận văn bản, xử lý hồ sơ và tổ chức họp trực tuyến.

Cùng với hạ tầng, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng trong quản trị. Nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành đã được kết nối, đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để làm sạch và đồng bộ.

Trong tổng số 84 nền tảng số quốc gia, chuyên ngành và nền tảng dùng chung, đã có 22 nền tảng vận hành chính thức, 23 nền tảng đang triển khai hoặc thử nghiệm. Việc khai thác dữ liệu dân cư, căn cước và định danh điện tử đã hỗ trợ các lĩnh vực ngân hàng, hàng không, y tế, góp phần giảm chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Mục tiêu hướng tới là người dân không phải cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có; cán bộ không phải nhập liệu, kiểm tra thủ công đối với những dữ liệu có thể tự động khai thác và đối chiếu.

Nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến

Cổng Dịch vụ công quốc gia đang từng bước trở thành điểm tiếp nhận tập trung, thống nhất cho người dân và doanh nghiệp. Hiện có 5.136 thủ tục hành chính được công khai, trong đó 3.745 thủ tục đã tích hợp, cung cấp trực tuyến.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, hơn 15,5 triệu hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, đạt tỷ lệ 93,88%. Tại địa phương, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hoặc trước hạn đạt 94,26%; tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 88,56%.

Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được đánh giá qua số lượng hồ sơ trực tuyến. Thước đo quan trọng hơn là mức độ thuận tiện của người dân, thời gian xử lý, chi phí thực hiện và khả năng tự sử dụng dịch vụ công mà không cần nhiều khâu hỗ trợ.

Chuyển từ xây dựng hệ thống sang tạo ra kết quả

Quá trình triển khai vẫn còn một số hạn chế như quy trình nghiệp vụ chưa được cập nhật kịp thời, nhiều hệ thống vận hành song song, dữ liệu chưa đồng bộ, hạ tầng và năng lực bảo đảm an toàn thông tin giữa các địa phương còn chênh lệch.

Trong thời gian tới, trọng tâm cần chuyển từ “có hệ thống” sang “hệ thống tạo ra kết quả”; từ số hóa quy trình cũ sang tái thiết kế phương thức làm việc; từ đầu tư phần mềm riêng lẻ sang phát triển hạ tầng, dữ liệu và nền tảng dùng chung.

Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi giúp bộ máy vận hành nhanh hơn, minh bạch hơn; cán bộ giảm thao tác thủ công; lãnh đạo có dữ liệu phục vụ quyết định và người dân, doanh nghiệp được tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn.