Từ học bạ điện tử, chữ ký số đến hệ thống quản lý trường học và thiết bị thông minh trong lớp học, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách quản trị, dạy và học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn xã Nghi Xuân. Đích đến không chỉ là giảm giấy tờ mà quan trọng hơn là hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, nâng cao chất lượng giáo dục và khả năng phục vụ người học.

Quản trị trường học bằng dữ liệu

Trong nhiều năm, sổ sách, hồ sơ giấy từng là công cụ quen thuộc trong hoạt động quản lý trường học. Mỗi kế hoạch chuyên môn, lịch báo giảng, hồ sơ giáo viên hay kết quả học tập của học sinh đều gắn với một lượng lớn giấy tờ cần lập, lưu trữ và cập nhật.

Quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi dần phương thức ấy ở Nghi Xuân.

Sau một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, địa phương xác định một trong những chuyển biến rõ nét là chuyển từ quản lý chủ yếu dựa trên kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, lấy chất lượng và hiệu quả phục vụ người học làm trọng tâm. 

Hiện 100% trường học trên địa bàn sử dụng các phần mềm phục vụ quản lý, từ hồ sơ công việc, quản lý nhà trường, cơ sở dữ liệu ngành giáo dục, thông tin giáo viên và cán bộ quản lý đến kiểm định chất lượng, quản lý nhân sự, thư viện và học bạ số.

Các hồ sơ quản lý tại trường cũng đã được số hóa; kế hoạch giáo dục, lịch báo giảng được lưu trữ trên website nhà trường hoặc các nền tảng lưu trữ trực tuyến, tạo điều kiện cho việc cập nhật, khai thác và kiểm tra thông tin thuận lợi hơn. 

Điểm đáng chú ý,  100% giáo viên trên địa bàn đã sử dụng thành thạo chữ ký số và 100% học sinh phổ thông sử dụng học bạ điện tử. Việc từng bước thay thế một phần quy trình giấy tờ bằng dữ liệu điện tử không chỉ giúp giảm khâu lưu trữ thủ công mà còn tạo nền tảng để thông tin giáo dục được quản lý thống nhất, chính xác và thuận tiện hơn khi cần khai thác. 

Từ những thay đổi đó, chuyển đổi số trong trường học không còn được hiểu đơn thuần là đưa thêm máy tính hay phần mềm vào sử dụng. Cốt lõi nằm ở cách dữ liệu được tạo lập, cập nhật và sử dụng để phục vụ hoạt động quản lý, điều hành.

Công nghệ từng bước đi vào lớp học

Nếu số hóa hồ sơ tạo ra thay đổi trong công tác quản trị thì hạ tầng công nghệ lại mở thêm không gian để đổi mới phương pháp dạy và học.

Theo số liệu của địa phương, 100% trường học có đường truyền internet ổn định. Toàn bộ phòng học và gần 80% phòng bộ môn, phòng chức năng được trang bị TV thông minh hoặc máy chiếu đa năng. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cơ bản có khả năng khai thác phần mềm quản lý, tài nguyên số và số hóa tài liệu chuyên môn. 

Công nghệ vì thế đang từng bước trở thành công cụ thường xuyên trong hoạt động nhà trường chứ không chỉ được sử dụng trong các tiết dạy minh họa hay những đợt cao điểm.

Ở góc độ người học, 100% học sinh phổ thông trên địa bàn tham gia các hoạt động STEM/STEAM. Việc kết hợp giữa thiết bị công nghệ, tài nguyên số và các phương pháp giáo dục mới tạo thêm điều kiện để học sinh tăng khả năng tương tác, thực hành và hình thành tư duy giải quyết vấn đề. 

Quá trình số hóa cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người thầy. Khi nguồn học liệu ngày càng phong phú và các công cụ trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, giáo viên không chỉ cần thành thạo chuyên môn mà còn phải có năng lực lựa chọn, kiểm chứng và khai thác công nghệ phù hợp.

Bởi vậy, cùng với đầu tư thiết bị, các trường trên địa bàn đang chú trọng bồi dưỡng năng lực số, khuyến khích cán bộ quản lý, giáo viên tiếp cận tài nguyên số và ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo vào quản lý, dạy học. 

Chuyển đổi số trong giáo dục đồng thời phải đi cùng với việc hình thành kỹ năng sử dụng môi trường mạng an toàn cho học sinh. Trước đó, Nghi Xuân cũng đã triển khai chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030, hướng đến nâng cao năng lực số và tạo điều kiện để trẻ em tham gia không gian mạng an toàn, lành mạnh. 

Không chỉ là câu chuyện thiết bị

Những con số về học bạ điện tử, chữ ký số hay TV thông minh cho thấy nền tảng chuyển đổi số trong các trường học ở Nghi Xuân đã được hình thành tương đối rõ. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự tạo ra thay đổi về chất lượng giáo dục, bài toán không dừng lại ở việc trang bị thiết bị.

Hiện toàn xã có 12/13 trường đạt chuẩn quốc gia, chiếm 92,3%. Cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, địa phương đã phê duyệt 5 công trình trường học với tổng nguồn vốn gần 39 tỷ đồng, tập trung xây dựng, cải tạo phòng học và các hạng mục phục vụ dạy học. 

Dù vậy, một số khó khăn vẫn hiện hữu. Cơ sở vật chất tại một số trường còn thiếu hoặc xuống cấp; thiết bị phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông 2018 chưa đồng bộ; đội ngũ giáo viên ở một số bộ môn còn thiếu. Tỷ lệ học sinh từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán điện tử cũng còn thấp. 

Điều đó cho thấy chuyển đổi số trường học cần được thực hiện đồng thời với hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ và thu hẹp khoảng cách về kỹ năng công nghệ.

Thời gian tới, Nghi Xuân định hướng tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu ngành giáo dục, phát triển kho học liệu số dùng chung, từng bước triển khai mô hình trường học số, lớp học thông minh; đồng thời nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và người học. 

Từ những cuốn học bạ được chuyển lên môi trường điện tử, chữ ký số của giáo viên đến dữ liệu được sử dụng trong quản trị nhà trường, quá trình chuyển đổi đang diễn ra từ những công việc cụ thể nhất.

Và khi dữ liệu không còn chỉ để lưu trữ mà trở thành công cụ hỗ trợ quản lý, khi thiết bị số thực sự phục vụ từng bài giảng, từng học sinh, chuyển đổi số mới có thể tạo ra giá trị thực chất cho giáo dục. Đó cũng là bước chuyển quan trọng để những ngôi trường ở Nghi Xuân từng bước tiến gần hơn tới mô hình trường học số, quản trị hiện đại và lấy người học làm trung tâm.