Sáng 15/10, Chính phủ tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia chủ trì hội nghị.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ và trực tuyến tới các tỉnh, thành phố. Tại điểm cầu Hà Tĩnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh chủ trì. Tham dự có đại diện HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh, các thành viên Ban Chỉ đạo cùng lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan.

Hội nghị tập trung quán triệt những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội, Nghị định số 387/2026/NĐ-CP của Chính phủ; làm rõ cơ chế chỉ đạo, điều phối, phân công trách nhiệm, quản lý và sử dụng nguồn lực, phương thức đánh giá kết quả; đồng thời xác định các nhiệm vụ cần triển khai ngay tại các bộ, ngành và địa phương.

Một trong những điểm mới quan trọng của giai đoạn 2026–2035 là Chương trình được xây dựng trên cơ sở hợp nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới một khuôn khổ quản lý thống nhất. Các chính sách, đối tượng và định hướng đầu tư đã được quyết định tiếp tục được kế thừa, đồng thời xử lý những nội dung trùng lặp, phân tán và xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm. 

Theo đó, phương thức quản lý chuyển mạnh theo hướng Trung ương giao tổng thể, địa phương quyết định cụ thể, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm. Đây là bước chuyển nhằm tăng tính chủ động cho địa phương, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình.

Giai đoạn 2026–2030, tổng nguồn lực thực hiện Chương trình dự kiến 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương 345.000 tỷ đồng, gồm 244.200 tỷ đồng vốn đầu tư công và 100.800 tỷ đồng kinh phí thường xuyên. Nguồn lực được định hướng phân bổ tập trung, tránh dàn trải, ưu tiên địa bàn khó khăn, nơi còn thiếu hụt dịch vụ cơ bản và các nhóm đối tượng cần hỗ trợ. 

Cùng với phân cấp nguồn lực, địa phương được chủ động quyết định danh mục, thứ tự ưu tiên, phân bổ chi tiết và điều chỉnh trong phạm vi được giao. Tuy nhiên, mức phân bổ hằng năm sẽ gắn với nhu cầu, tiến độ, kết quả thực hiện, giải ngân và khả năng tổ chức thực hiện. 

Tinh thần xuyên suốt của cơ chế mới là không chỉ xem xét “đã chi bao nhiêu” mà phải đánh giá “nguồn lực tạo ra kết quả gì”. Theo Nghị định số 387/2026/NĐ-CP, kết quả đầu ra của Chương trình được lượng hóa trên thang 100 điểm, trong đó kết quả thực hiện mục tiêu chuyên ngành chiếm 60 điểm; tiến độ phân bổ, giải ngân 30 điểm và mức độ hài lòng của Nhân dân 10 điểm. Việc đánh giá được thực hiện định kỳ 6 tháng, hằng năm, giữa kỳ và cuối kỳ; kết quả là một trong những căn cứ phục vụ điều hành, phân bổ ngân sách năm sau. 

Cơ chế mới cũng tăng vai trò của cấp xã và cộng đồng. Với các dự án đầu tư xây dựng quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản trên địa bàn một xã, UBND cấp xã được giao quản lý; một số dự án dưới 500 triệu đồng có thể giao cộng đồng trực tiếp thực hiện thông qua Ban phát triển thôn khi đáp ứng điều kiện. Các hình thức hỗ trợ phát triển sản xuất được tổ chức linh hoạt hơn nhưng phải bảo đảm nguồn lực thực sự đến với người dân. 

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương trong 90 ngày làm việc kể từ ngày Nghị định có hiệu lực phải rà soát, phân loại các nhiệm vụ, dự án, kế hoạch vốn, dự toán, hợp đồng, đối tượng thụ hưởng và danh mục đầu tư công trung hạn để xử lý các nhiệm vụ không còn phù hợp, chưa đủ điều kiện hoặc hiệu quả thấp. Các địa phương đồng thời rà soát hệ thống nghị quyết, quyết định, kế hoạch và văn bản triển khai các Chương trình trước khi hợp nhất để sửa đổi, thay thế, hợp nhất hoặc bãi bỏ theo thẩm quyền. 

Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối các thông tin về nguồn lực, tiến độ, giải ngân, đối tượng thụ hưởng, sản phẩm và kết quả đầu ra. Qua đó, từng bước giảm tổng hợp thủ công, nâng cao khả năng giám sát, cảnh báo sớm các nhiệm vụ chậm tiến độ hoặc có khả năng hấp thụ vốn thấp.

Tại Hà Tĩnh, việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030 đã được tỉnh chủ động cụ thể hóa bằng hơn 46 văn bản chỉ đạo, điều hành; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và từng bước kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp xã. 

Giai đoạn 2026–2030, tổng vốn ngân sách Trung ương giao Hà Tĩnh thực hiện các Chương trình là 1.603,57 tỷ đồng; riêng năm 2026 là 165,134 tỷ đồng. Tỉnh xác định tiếp tục củng cố kết quả xây dựng nông thôn mới, không để tụt tiêu chí; phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại và tối thiểu 250 thôn đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. 

Đối với giảm nghèo bền vững, Hà Tĩnh đặt mục tiêu duy trì mức giảm tỷ lệ nghèo đa chiều từ 1,5%/năm trở lên; tập trung hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, việc làm, nhà ở, nước sạch, bảo hiểm y tế và tín dụng chính sách cho người dân. 

Thời gian tới, tỉnh ưu tiên đẩy nhanh giải ngân, hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo các cấp, tăng cường chuyển đổi số và quản lý dữ liệu; đồng thời huy động, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực để nâng cao thu nhập, đời sống người dân và bảo đảm kết quả thực hiện Chương trình bền vững.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 có phạm vi rộng, liên quan nhiều ngành, lĩnh vực, đối tượng và nguồn lực, vì vậy đòi hỏi quyết tâm cao, phối hợp chặt chẽ và trách nhiệm rõ ràng từ Trung ương đến địa phương.

Thủ tướng yêu cầu việc hợp nhất các Chương trình phải tạo chuyển biến thực chất, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục chồng chéo nhưng không làm gián đoạn chính sách, nhiệm vụ và quyền lợi của người dân. Phân cấp phải gắn với trách nhiệm; từng nhiệm vụ phải xác định rõ cơ quan chủ trì, rõ người, rõ việc, rõ thời hạn và rõ kết quả. Địa phương được tăng quyền chủ động nhưng phải chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện.    

Về nguồn lực, Thủ tướng yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân, nhất là tại vùng khó khăn và đối với các nhóm yếu thế; tuyệt đối tránh dàn trải, trùng lặp, thất thoát, lãng phí. Hiệu quả Chương trình phải được đo bằng kết quả đầu ra, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện thực tế trong đời sống Nhân dân.   

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát huy vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và hoàn thiện cơ sở dữ liệu chung; Bộ Tài chính khẩn trương cân đối, phân bổ, điều chỉnh nguồn lực và chuẩn bị kế hoạch năm 2027. Các bộ quản lý ngành phải sớm hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và hướng dẫn chuyên môn; các địa phương đẩy nhanh giải ngân vốn chuyển tiếp, kiện toàn Ban Chỉ đạo, cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và huy động hiệu quả các nguồn lực hợp pháp.    

Thủ tướng yêu cầu chuyển nhanh từ khâu chuẩn bị sang tổ chức thực hiện, tăng cường chuyển đổi số, kiểm tra, giám sát và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh; không để người dân phải chờ đợi. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sự chuyển biến trong đời sống người dân, chất lượng phát triển bền vững, xây dựng nông thôn mới hiện đại, giảm nghèo bền vững và bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển.   

Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu về nguồn lực, mà quan trọng hơn là đổi mới cách tổ chức thực hiện, nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Với Hà Tĩnh, đây là cơ sở để tiếp tục tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ thiết yếu, nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và từng bước cải thiện toàn diện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.