VOV

Nghị quyết 57: Kết quả phải được đánh giá bằng sản phẩm thực chất

Ngay từ sau khi Nghị quyết 57 ra đời, các DN trong nước đã tích cực đưa chuyển đổi số, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ mới vào sản xuất. Là DN cơ khí đã tham gia rất nhiều dự án của ngành điện, ông Nguyễn Quang Tạo, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Xây dựng và Thương mại Ngãi Cầu (An Khánh, Hà Nội) cho biết, ngành điện đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn, kéo theo nhu cầu ngày càng cao về thiết bị và sản phẩm cơ khí trong nước. Đây là cơ hội cho DN cơ khí tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, qua đó nâng năng lực sản xuất, tiến độ và khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật lớn.

Ở lĩnh vực hóa chất, việc triển khai Nghị quyết 57 còn phụ thuộc rất lớn khả năng đầu tư, công nghệ và nguồn nhân lực đáp ứng khả năng vận hành và làm chủ công nghệ nhằm mang lại hiệu quả.

Chia sẻ từ bà Nguyễn Thị Mai, Phó Trưởng Ban Kỹ thuật, Tập đoàn hoá chất Việt Nam cho thấy, điểm nghẽn lớn của ngành nằm ở hệ thống dây chuyền, thiết bị đã cũ, hiệu suất chưa cao, mức phát thải còn lớn và khó đáp ứng yêu cầu đổi mới công nghệ hiện nay. Trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành hóa chất còn khan hiếm, đặc biệt ở các lĩnh vực hóa chất mới, công nghệ mới.

“Tập đoàn hóa chất đã đặt hàng các chuyên gia, các nhà khoa học cùng nghiên cứu, phối hợp để nâng cao năng suất cũng như giảm phát thải. Tuy nhiên việc này vẫn chưa đạt được kỳ vọng, bởi khó khăn chính là do dây chuyền đã quá cũ. Hơn nữa, các lĩnh vực hóa chất mới hiện nay Việt Nam hiện đang cập nhật, nên để thu hút được các nhân sự đầu ngành làm “nhạc trưởng”, phát triển các sản phẩm mới là câu chuyện không hề đơn giản”, bà Mai nêu khó khăn.

Từ góc độ nghiên cứu, thiết kế sáng tạo, ông Dương Đức Anh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Điện tử - Tin học - Tự động hóa cho biết, việc làm chủ công nghệ không chỉ là tiếp nhận, sử dụng và vận hành như thế nào. Quan trọng hơn là sau khi tiếp nhận, DN phải phát triển được công nghệ, có khả năng tự bảo dưỡng, bảo trì, vận hành hệ thống một cách ổn định và nâng cấp khi cần thiết.

Trong khi đó, sản phẩm nghiên cứu thông thường mới chỉ dừng lại ở mức mô hình thử nghiệm. Để đánh giá hiệu quả và độ bền của thiết bị sản phẩm, đòi hỏi thời gian thử nghiệm dài tại nhà máy, cũng như sự đánh giá từ các cơ sở chức năng để vận hành trực tiếp, ổn định, phù hợp với yêu cầu sản xuất của DN. Ngoài ra, nhu cầu thực tế của DN chưa chắc đã khớp với công nghệ mà đơn vị nghiên cứu đưa ra, gây khó khăn cho quá trình thử nghiệm và đánh giá hiệu quả sản phẩm.

Cho rằng những kết quả triển khai Nghị quyết 57 thuộc ngành Công Thương phải được đánh giá bằng sản phẩm đầu ra thực chất, gồm công nghệ, dữ liệu hình thành trong quá trình thực hiện và khả năng ứng dụng trong thực tế, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương) nêu 3 điểm nghẽn chính cản trở quá trình triển khai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành Công Thương.

Đó là điểm nghẽn về thể chế, khi công nghệ phát triển rất nhanh, trong khi các quy định, quy trình liên quan đến nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và ứng dụng vẫn chưa theo kịp thực tế. Điểm nghẽn thứ nữa là nguồn lực và nguồn nhân lực, nếu không có nguồn lực tập trung đủ lớn, việc triển khai các nhiệm vụ liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ khó đạt hiệu quả.

Đặc biệt, ông Hoàng Ninh còn chỉ ra điểm nghẽn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng. DN phải có nguồn nhân lực đủ mạnh để tiếp nhận kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và vận hành. Khi DN chưa đủ nhân lực, nguồn lực và hạ tầng để tiếp nhận các sản phẩm hay giải pháp từ các viện, trường đưa ra sẽ dẫn đến việc không thể đưa sản phẩm ra thị trường.

Để triển khai Nghị quyết 57 có hiệu quả, theo ông Hoàng Ninh cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, thể chế, cách thức thực hiện những nhiệm vụ được giao, cách thức tổ chức nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo hướng tập trung vào những bài toán cần giải quyết, tập trung vào những sản phẩm đầu ra mà có thể ứng dụng được trên thực tế.

Đối với nguồn lực, thay vì dàn trải cần tập trung vào những nhiệm vụ có khả năng tạo ra những tác động lớn hơn. Trong năm 2026, Bộ Công Thương sẽ tập trung vào 3 - 5 bài toán lớn có giá trị đối với ngành, để tạo ra những sản phẩm gắn với công nghệ chiến lược và nâng cấp công nghệ cho DN.

Giải pháp thứ ba hết sức cần thiết đó là đào tạo nguồn nhân lực. Các DN hoàn toàn có thể đặt những đầu bài cho các Viện, các trường Đại học liên quan đến công nghệ, đặc biệt là liên quan đến nguồn nhân lực. Đồng thời, nhà nước không thể làm thay DN, nhưng nhà nước có thể hỗ trợ DN bằng những cơ chế, chính sách đáp ứng các đề xuất từ các DN.

Triển khai Nghị quyết 57 trong ngành Công Thương đang bước sang giai đoạn mới. Yêu cầu đặt ra chính là những kết quả cụ thể từ chuyển đổi số ra sao để tạo ra giá trị; làm thế nào để những kết quả nghiên cứu thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh. Hệ sinh thái khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chỉ có thể hình thành khi nhà nước giữ vai trò kiến tạo, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo cung cấp tri thức, công nghệ, còn DN trở thành trung tâm của quá trình ứng dụng và tạo ra giá trị.