Trong công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, việc lập danh sách cử tri là khâu quan trọng nhằm bảo đảm quyền bầu cử của công dân theo quy định của pháp luật. Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định rõ các nguyên tắc cũng như thẩm quyền lập danh sách cử tri, qua đó bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được tham gia ngày hội lớn của toàn dân một cách dân chủ, công bằng và đúng quy định.

Các địa phương trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh sẵn sàng cho công tác bầu cử

Bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được tham gia bầu cử

Theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, mọi công dân Việt Nam đủ điều kiện theo quy định đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri để thực hiện quyền bầu cử. Đây là nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, thể hiện tính dân chủ rộng rãi trong đời sống chính trị của đất nước.

Mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri tại nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Quy định này nhằm tránh trùng lặp, bảo đảm tính chính xác và minh bạch trong việc lập danh sách cử tri, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tổ chức bầu cử tại địa phương.

Đối với cử tri là người tạm trú nhưng chưa đủ thời gian đăng ký tạm trú theo quy định, hoặc cử tri là quân nhân đang công tác tại các đơn vị vũ trang nhân dân, pháp luật vẫn tạo điều kiện để ghi tên vào danh sách cử tri tại nơi tạm trú hoặc nơi đóng quân để tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, công dân Việt Nam đang ở nước ngoài khi trở về Việt Nam trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ vẫn có thể xuất trình hộ chiếu có ghi quốc tịch Việt Nam tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú để được ghi tên bổ sung vào danh sách cử tri và nhận thẻ cử tri theo quy định.

Quan tâm bảo đảm quyền bầu cử cho các nhóm cử tri đặc thù

Luật Bầu cử cũng quy định rõ việc lập danh sách cử tri đối với một số nhóm đối tượng đặc thù nhằm bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều có cơ hội thực hiện quyền bầu cử.

Theo đó, cử tri đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tại nơi họ đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành biện pháp theo quy định của pháp luật.

Đối với người di dân tự do là công dân Việt Nam nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký thường trú hoặc tạm trú, chính quyền địa phương có trách nhiệm hướng dẫn, tạo điều kiện để công dân lựa chọn nơi thực hiện quyền bầu cử. Trường hợp công dân có nguyện vọng tham gia bầu cử tại nơi đang thực tế sinh sống thì có thể được ghi tên vào danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu tương ứng để tham gia bầu cử theo quy định.

Thẩm quyền lập danh sách cử tri theo quy định pháp luật

Theo quy định của Luật Bầu cử, Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan có thẩm quyền lập danh sách cử tri theo từng khu vực bỏ phiếu. Danh sách cử tri được lập đầy đủ, chính xác và niêm yết công khai để cử tri kiểm tra, đối chiếu thông tin.

Trong một số trường hợp đặc biệt, việc lập danh sách cử tri được thực hiện với sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị liên quan. Cụ thể, đối với các đơn vị vũ trang nhân dân, danh sách cử tri do chỉ huy đơn vị lập theo đơn vị vũ trang nhân dân để đưa vào danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu nơi đơn vị đóng quân.

Đối với các cơ sở như bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà an dưỡng, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở chăm sóc người cao tuổi có từ 50 cử tri trở lên, hoặc tại các cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, trại tạm giam được xác định là khu vực bỏ phiếu riêng, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cơ quan, đơn vị đó đặt trụ sở sẽ chủ trì, phối hợp với các lực lượng liên quan để lập danh sách cử tri.

Góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử

Việc lập danh sách cử tri đầy đủ, chính xác và đúng quy định không chỉ bảo đảm quyền và nghĩa vụ của công dân mà còn góp phần quan trọng vào thành công chung của cuộc bầu cử. Đây là cơ sở để các tổ chức phụ trách bầu cử tổ chức việc phát thẻ cử tri, bố trí khu vực bỏ phiếu và triển khai các bước tiếp theo của quy trình bầu cử.

Với sự chuẩn bị chu đáo, chặt chẽ và đúng quy định của pháp luật, công tác lập danh sách cử tri sẽ góp phần bảo đảm để mỗi công dân đủ điều kiện đều được tham gia bỏ phiếu, lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới.