Tình trạng lợi dụng những vụ việc đau lòng, hình ảnh riêng tư, thông tin nhạy cảm để câu view, tăng tương tác trên mạng xã hội đang tạo ra thứ văn hóa độc hại, lệch chuẩn. Để xây dựng môi trường mạng văn minh, cần sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng và ý thức trách nhiệm của mỗi người dùng.

Văn hóa Việt Nam luôn đề cao sự đồng cảm, sẻ chia qua những giá trị nhân văn như “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” hay “Nghĩa tử là nghĩa tận”. Thế nhưng, trên mạng xã hội hiện nay, không ít nội dung lại đi ngược những giá trị tốt đẹp đó. Vì mục đích câu view, tăng tương tác, một số cá nhân, trang mạng sẵn sàng khai thác nỗi đau, mất mát của người khác để thu hút sự chú ý.

Tình trạng giật tít gây sốc, đăng tải hình ảnh phản cảm, thông tin chưa kiểm chứng, đặc biệt là các vụ tai nạn thương tâm, tang sự, hình ảnh nạn nhân hoặc người thân nạn nhân xuất hiện ngày càng nhiều. Những nội dung này đánh vào tâm lý tò mò của một bộ phận người xem, nhưng đồng thời gây tổn thương sâu sắc cho người trong cuộc, xâm phạm quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm cá nhân.

Luật Báo chí và các quy định về đạo đức nghề nghiệp đã đặt ra yêu cầu người làm báo phải tôn trọng quyền con người, không xâm phạm đời tư, không làm tổn hại danh dự, nhân phẩm, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đối với mạng xã hội, Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cũng khuyến nghị người dùng lan tỏa thông tin tích cực, nhân văn; cảnh giác trước tin giả, thông tin sai lệch, vô nhân đạo và các nội dung đi ngược giá trị đạo đức, văn hóa dân tộc .

Không chỉ dừng lại ở vấn đề đạo đức, nhiều hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, hình ảnh riêng tư, nội dung rùng rợn, phản cảm còn có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định mức phạt đối với các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân; hoặc chia sẻ nội dung miêu tả tỉ mỉ tai nạn, kinh dị, gây hoang mang trong nhân dân. Việc tự ý thu thập, sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý cũng có thể bị xử phạt.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xử lý các vi phạm trên môi trường mạng không hề đơn giản. Các thông tin, hình ảnh nhạy cảm có thể lan truyền rất nhanh, gây hậu quả tức thời, trong khi cơ quan chức năng cần thời gian xác minh, xử lý theo trình tự. Hậu quả để lại đối với nạn nhân, người thân, nhất là trẻ em và người yếu thế, có thể kéo dài về tâm lý, danh dự và đời sống cá nhân.

Vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, mỗi người dùng mạng xã hội cần nâng cao trách nhiệm khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Không bấm thích, không bình luận cổ vũ, không chia sẻ các nội dung phản cảm, xâm phạm đời tư; đồng thời chủ động báo cáo những bài viết vi phạm chuẩn mực đạo đức, pháp luật.

Khi người dùng biết từ chối những nội dung độc hại, động cơ câu view bất chấp đạo đức sẽ dần bị triệt tiêu. Mỗi hành động văn minh trên không gian mạng là một cách góp phần bảo vệ giá trị nhân văn, lan tỏa sự tử tế và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh hơn.