Hà Tĩnh không chỉ được nhận diện bằng núi Hồng, sông La hay những miền di sản, mà còn bằng những thanh âm đã theo người dân qua nhiều thế hệ. Câu Ví, câu Giặm mộc mạc, da diết và tiếng Ca trù sâu lắng là những nét đặc sắc trong đời sống văn hóa của vùng đất này.

Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh ra đời từ chính môi trường lao động và sinh hoạt của người dân. Những câu hát từng vang lên bên khung cửi, trên đồng ruộng, bến sông, trong những cuộc gặp gỡ trai gái hay các sinh hoạt cộng đồng. Không cần sân khấu cầu kỳ, Ví, Giặm sống trong đời thường bằng lời ca giản dị nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

Điểm hấp dẫn của Ví, Giặm nằm ở cách con người gửi gắm tâm tư qua lời hát. Có câu mộc mạc, chân tình; có câu dí dỏm, đối đáp thông minh; có lúc da diết về tình yêu, quê hương, gia đình. Chính tính gần gũi ấy khiến Ví, Giặm trở thành một phần ký ức văn hóa của người dân Nghệ Tĩnh và được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nếu Ví, Giặm mang hơi thở dân gian, Ca trù lại mở ra một không gian nghệ thuật tinh tế hơn. Tiếng đàn đáy, nhịp phách, trống chầu cùng giọng hát của đào nương tạo nên một cấu trúc âm nhạc độc đáo. Ở Hà Tĩnh, Ca trù Cổ Đạm là một trong những không gian tiêu biểu, nơi loại hình nghệ thuật này được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Ca trù từng trải qua những giai đoạn khó khăn và được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Những năm gần đây, việc thành lập câu lạc bộ, tổ chức truyền dạy và biểu diễn đã góp phần đưa tiếng Ca trù trở lại gần hơn với đời sống cộng đồng.

Đối với du khách, trải nghiệm di sản âm nhạc đem lại một cách tiếp cận rất khác về Hà Tĩnh. Thay vì chỉ ngắm cảnh hay tham quan di tích, du khách có thể lắng nghe một câu Ví, một làn Giặm hoặc một canh Ca trù để cảm nhận tâm hồn, tính cách và đời sống tinh thần của người dân địa phương.

Bởi vậy, Ví, Giặm và Ca trù không chỉ là những di sản cần được bảo tồn. Đây còn là nguồn tài nguyên đặc biệt để Hà Tĩnh xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa giàu bản sắc, giúp mỗi chuyến đi không chỉ có hình ảnh để nhớ mà còn có những thanh âm để mang theo.