Ngày 2/4, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Phạm Thị Thanh Trà đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm” nhằm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là hoạt động mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ.

Lễ phát động được tổ chức tại vùng đất Quảng Trị – nơi ghi dấu những hy sinh to lớn trong các cuộc kháng chiến của dân tộc. Tham dự sự kiện có lãnh đạo nhiều bộ, ngành, địa phương, trong đó có Nguyễn Văn Hiền, Nguyễn Thị Hà, Lê Thị Thu Hằng và Lê Hồng Vinh, cùng đại diện Ban Chỉ đạo các cấp và các lực lượng liên quan.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng của toàn xã hội. Đây không chỉ là công việc mang tính chuyên môn mà còn là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, thể hiện lương tri và nghĩa tình của dân tộc Việt Nam đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trong những năm qua, công tác này đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Riêng giai đoạn 2021–2025, cả nước đã tìm kiếm và quy tập gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Hệ thống các cơ quan chức năng đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu sinh phẩm, bao gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân, qua đó xác định danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và trên 2.500 trường hợp bằng phương pháp thực chứng. Đồng thời, gần 60.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ đã được thu nhận để xây dựng ngân hàng gen phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính.

Theo Phó Thủ tướng, những kết quả đạt được không chỉ mang ý nghĩa về số lượng mà quan trọng hơn là giá trị tinh thần sâu sắc, góp phần làm vơi bớt nỗi đau của các gia đình liệt sĩ, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Tuy nhiên, nhiệm vụ phía trước vẫn còn hết sức nặng nề. Hiện nay, cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, các điều kiện phục vụ công tác ngày càng khó khăn do thông tin lịch sử dần mai một, nhân chứng ngày càng ít, địa hình thay đổi theo thời gian.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nếu không có sự vào cuộc quyết liệt, khoa học và kịp thời, cơ hội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ sẽ ngày càng thu hẹp. Do đó, việc triển khai một chiến dịch cao điểm, đồng bộ và bài bản là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.

Chiến dịch 500 ngày đêm được xác định mục tiêu đến dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ sẽ tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính khoảng 18.000 mẫu hài cốt.

Để đạt được mục tiêu này, Phó Thủ tướng đã đề ra sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, phải được đưa vào chương trình công tác trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Việc tổ chức thực hiện phải gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Các bộ, ngành và địa phương cần xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết theo từng thời gian, từng địa bàn, phân công rõ trách nhiệm và bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”.

Thứ hai, thiết lập cơ chế theo dõi, kiểm tra, giám sát chặt chẽ tiến độ thực hiện. Các cơ quan chức năng cần duy trì chế độ báo cáo định kỳ, kịp thời phát hiện và tháo gỡ khó khăn, không để tồn tại kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ chung của chiến dịch.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ. Trọng tâm là xây dựng và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, tăng cường số hóa, kết nối và chia sẻ thông tin; ứng dụng bản đồ số trong khoanh vùng tìm kiếm; mở rộng giám định ADN và nâng cao năng lực các cơ sở giám định nhằm rút ngắn thời gian và nâng cao độ chính xác trong xác định danh tính.

Thứ tư, phát huy vai trò của các lực lượng và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Trong đó, lực lượng quân đội tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đồng thời cần huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức chính trị – xã hội, các nhà khoa học, doanh nghiệp và nhân dân. Đặc biệt, việc tiếp nhận và xác minh thông tin từ cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử được xác định là nguồn dữ liệu quan trọng.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế, nhất là với Lào và Campuchia, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế trong trao đổi thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm, bảo đảm phù hợp với quy định và thông lệ quốc tế.

Thứ sáu, quan tâm đầy đủ chế độ, chính sách và điều kiện bảo đảm cho các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Trung ương sẽ ưu tiên bố trí kinh phí, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa; các địa phương có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ và tổ chức thực hiện đồng bộ theo kế hoạch chung.

Nhấn mạnh tính chất đặc biệt của nhiệm vụ, Phó Thủ tướng khẳng định chiến dịch không thể triển khai theo cách làm thông thường mà cần một cách tiếp cận toàn diện, khoa học, bài bản, với tinh thần quyết tâm cao, kiên trì và trách nhiệm.

Phó Thủ tướng kêu gọi toàn thể hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể nhân dân cả nước cùng chung tay thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này với tinh thần trách nhiệm cao nhất, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương và tên tuổi của mình.

Trong khuôn khổ chương trình công tác tại Quảng Trị, trước đó, Phó Thủ tướng và đoàn công tác đã tổ chức dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nhiều địa điểm lịch sử, trong đó có Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 và các khu tưởng niệm trên địa bàn, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.