Hướng tới ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 vào ngày 15/3/2026, công tác chuẩn bị đang được triển khai đồng bộ tại các địa phương. Trong đó, việc xác định và tổ chức khu vực bỏ phiếu theo đúng quy định của pháp luật giữ vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm thuận lợi cho cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, đồng thời bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công khai và đúng pháp luật.

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân và là biểu hiện sinh động của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Theo Nghị quyết số 199/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV, ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 được ấn định vào ngày 15 tháng 3 năm 2026.

Để bảo đảm cho công tác bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và thuận lợi cho cử tri tham gia thực hiện quyền công dân, việc xác định khu vực bỏ phiếu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trực tiếp để cử tri thực hiện quyền bầu cử của mình, góp phần lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Thẩm quyền và cách thức xác định khu vực bỏ phiếu

Theo khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định và báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Trong trường hợp cần thiết, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu để phù hợp với tình hình thực tế.

Việc xác định khu vực bỏ phiếu phải được thực hiện trước khi thành lập Tổ bầu cử. Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư số 21/2025/TT-BNV, Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ vào số lượng cử tri, đặc điểm địa hình và sự phân bố dân cư trên địa bàn để xác định các khu vực bỏ phiếu phù hợp.

Thông thường, mỗi khu vực bỏ phiếu bao gồm một hoặc một số thôn, tổ dân phố hợp thành. Đối với những thôn, tổ dân phố có số lượng cử tri đông, địa bàn rộng hoặc bị chia cắt, dân cư phân bố không tập trung thì có thể chia thành nhiều khu vực bỏ phiếu khác nhau nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cử tri tham gia bỏ phiếu.

Việc phân chia này phải bảo đảm thuận lợi cho công tác chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát của các cơ quan, tổ chức phụ trách bầu cử, đồng thời giúp Tổ bầu cử thực hiện tốt nhiệm vụ tổ chức ngày bầu cử tại địa phương.

Quy mô khu vực bỏ phiếu và các trường hợp đặc biệt

Theo quy định của Luật Bầu cử, mỗi đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đều được chia thành các khu vực bỏ phiếu. Khu vực bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội cũng đồng thời là khu vực bỏ phiếu bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Mỗi khu vực bỏ phiếu thường có từ 300 đến 4.000 cử tri. Tuy nhiên, đối với các địa bàn miền núi, hải đảo hoặc những nơi dân cư phân bố không tập trung, dù chưa đủ 300 cử tri vẫn có thể thành lập một khu vực bỏ phiếu riêng để bảo đảm quyền bầu cử của người dân.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng cho phép thành lập khu vực bỏ phiếu riêng trong một số trường hợp đặc thù, như tại đơn vị vũ trang nhân dân, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà an dưỡng, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở chăm sóc người cao tuổi có từ 50 cử tri trở lên, hoặc tại cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, trại tạm giam. Quy định này nhằm tạo điều kiện thuận lợi để mọi công dân đủ điều kiện đều có thể thực hiện quyền bầu cử của mình.

Xử lý các tình huống phát sinh sau khi phân chia khu vực bỏ phiếu

Trong quá trình chuẩn bị bầu cử, có thể phát sinh nhiều tình huống ngoài dự kiến. Do đó, Thông tư số 21/2025/TT-BNV đã quy định rõ cách xử lý các tình huống có thể xảy ra sau khi đã phân chia khu vực bỏ phiếu.

Trường hợp xảy ra dịch bệnh nguy hiểm, thiên tai, hỏa hoạn hoặc địa bàn bị phong tỏa, chia cắt khiến số lượng cử tri tập trung đông hoặc tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cao, Ủy ban nhân dân cấp xã sau khi báo cáo và được sự đồng ý của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định thành lập bổ sung khu vực bỏ phiếu riêng tại khu vực cách ly tập trung hoặc địa bàn bị phong tỏa.

Trong trường hợp số lượng cử tri tại một khu vực bỏ phiếu giảm mạnh so với thời điểm lập danh sách cử tri, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể quyết định tiếp tục duy trì khu vực bỏ phiếu để bảo đảm quyền tham gia bầu cử của cử tri đã đăng ký, hoặc giải thể khu vực bỏ phiếu và sáp nhập vào khu vực bỏ phiếu liền kề nếu thấy cần thiết. Việc giải thể phải được sự đồng ý của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và phải thông báo rộng rãi để cử tri nắm rõ và thực hiện đúng nơi bỏ phiếu.

Ngoài ra, nhằm bảo đảm tổ chức bầu cử thuận lợi, công bằng và hợp lý, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể chủ động hoặc theo đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã điều chỉnh khu vực bỏ phiếu đã được xác định trước đó. Mọi quyết định điều chỉnh đều phải được công bố, niêm yết và thông báo kịp thời đến cử tri.

Bảo đảm quyền và trách nhiệm công dân

Việc xác định và tổ chức khu vực bỏ phiếu một cách khoa học, hợp lý không chỉ giúp công tác bầu cử được triển khai hiệu quả mà còn tạo điều kiện thuận lợi nhất để cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong ngày bầu cử 15/3/2026, mỗi lá phiếu của cử tri sẽ góp phần lựa chọn những đại biểu tiêu biểu cho Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, qua đó tiếp tục củng cố và phát huy nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.