Cu đơ Hà Tĩnh – vị ngọt quê nhà bên chén chè xanh

Từ món kẹo của ông Cu Hai

Câu chuyện về cu đơ thường được người Hà Tĩnh nhắc đến từ vùng Hương Sơn.

Theo những câu chuyện được lưu truyền tại địa phương, khoảng những năm 1950, ông Đinh Vy, còn được gọi là Cu Hai hay ông Hai, ở vùng Sơn Thịnh trước đây thường lấy lạc trộn với mật mía, thêm vỏ chanh rồi nấu thành kẹo. Khi ấy, món kẹo chưa có hình dáng như ngày nay mà thường được đổ vào bát, để nguội rồi dùng thìa xúc ăn.

Tên gọi “cu đơ” cũng gắn với nhiều giai thoại. Một cách lý giải phổ biến cho rằng từ cách gọi “Cu Hai”, chữ “Hai” được liên hệ với từ tiếng Pháp deux – nghĩa là số 2 – rồi dần được đọc chệch thành “cu đơ”. Tuy vậy, các tư liệu địa phương cũng ghi nhận những cách kể khác nhau, vì thế đây nên được xem là một giai thoại thú vị gắn với hành trình của món ăn hơn là một kết luận duy nhất về nguồn gốc tên gọi.

Từ Hương Sơn, nghề nấu cu đơ dần được truyền tới nhiều địa phương khác. Hiện nay, trên địa bàn Hà Tĩnh có hàng trăm cơ sở sản xuất, trong đó nhiều sản phẩm đã được công nhận OCOP.

Hương vị làm nên một thức quà Hà Tĩnh

Nguyên liệu của cu đơ không cầu kỳ: lạc, mật mía, gừng, bánh đa và một số nguyên liệu tạo hương khác tùy bí quyết của từng cơ sở.

Nhưng để làm được chiếc cu đơ ngon, người nấu phải căn đúng độ của mật. Mật quá non khiến kẹo mềm, khó giữ dáng; quá già lại dễ cứng. Lạc phải chắc hạt, rang vừa tới để giữ vị bùi và độ giòn. Gừng tạo chút cay ấm, giúp vị ngọt của mật trở nên cân bằng hơn.

Theo thời gian, món kẹo nguyên bản được cải tiến bằng cách kẹp phần mật và lạc giữa hai lớp bánh đa nướng. Nhờ đó, chiếc cu đơ có cấu trúc rất đặc trưng: bên ngoài giòn, bên trong dẻo; vừa ngọt, vừa bùi, lại thoảng vị cay thơm.

Mua cu đơ ở đâu khi đến Hà Tĩnh?

Cu đơ hiện được bán khá phổ biến trên địa bàn tỉnh. Du khách có thể tìm mua tại các cơ sở sản xuất, cửa hàng đặc sản hoặc các điểm bán nằm trên những tuyến giao thông chính. Một số địa chỉ có thể tham khảo:

Cu Đơ Thư Viện Hà Tĩnh – 481 đường Hà Huy Tập, phường Thành Sen. Đây là một trong những điểm bán cu đơ được nhiều người biết đến tại khu vực trung tâm Hà Tĩnh; sản phẩm thường được lựa chọn để thưởng thức tại chỗ hoặc mua làm quà.

Cu Đơ Phong Nga – 37 Quán Gạc, đường Hà Huy Tập. Cơ sở chuyên sản xuất và kinh doanh cu đơ, thuận tiện với du khách đi qua khu vực Thành Sen.

Cu Đơ Cầu Phủ – khu vực Bình Lý, đường Hà Huy Tập. Đây cũng là một điểm bán đặc sản nằm trên tuyến giao thông thuận tiện cho khách ghé mua nhanh.

Cu Đơ Cường Lợi – khu vực Chi Lộ, Cẩm Bình. Ngoài cu đơ, điểm bán còn có một số đặc sản địa phương, phù hợp với khách đi qua tuyến phía Nam Hà Tĩnh.

Cơ Sở Sản Xuất Kẹo Cu Đơ Quỳnh Hội - Đặc Sản Hà Tĩnh – khu vực Nghi Xuân. Sản phẩm cu đơ Quỳnh Hội được giới thiệu là sản phẩm OCOP 3 sao, phù hợp để du khách kết hợp mua đặc sản trong hành trình khám phá phía Bắc Hà Tĩnh.

Các địa chỉ trên mang tính gợi ý tham khảo. Khi lựa chọn sản phẩm, du khách nên ưu tiên cơ sở có thông tin nguồn gốc, nhãn mác và bao bì rõ ràng. Riêng với những thương hiệu có nhiều điểm bán hoặc tên gọi gần giống nhau, cần kiểm tra kỹ địa chỉ và thông tin nhận diện trước khi mua; cơ quan chức năng Hà Tĩnh từng cảnh báo tình trạng sử dụng dấu hiệu gây nhầm lẫn với nhãn hiệu cu đơ đã được bảo hộ.

Một món quà nhỏ mang theo hương vị Hà Tĩnh

Cu đơ có ưu điểm dễ đóng gói, thuận tiện mang đi xa nên từ lâu đã trở thành một trong những lựa chọn quen thuộc của du khách khi tìm quà Hà Tĩnh. Dịp lễ, Tết, lượng khách tìm mua các sản phẩm cu đơ và đặc sản địa phương thường tăng mạnh.

Nhưng nếu có thời gian, đừng chỉ mua một hộp kẹo rồi rời đi. Hãy thử bẻ một miếng cu đơ ngay tại Hà Tĩnh, bên một chén chè xanh nóng.

Bởi đôi khi, điều khiến một món ăn trở thành ký ức của chuyến đi không phải sự cầu kỳ, mà chính là một hương vị đủ riêng để sau này chỉ cần nếm lại, người ta có thể nhớ ngay về vùng đất mình từng qua.