Nhung hươu Hương Sơn
Giữa miền sơn cước xanh mát của Hương Sơn, những đàn hươu sao đã trở thành hình ảnh quen thuộc, gắn bó với đời sống người dân qua nhiều thế hệ. Từ nghề nuôi hươu lâu đời ấy, nhung hươu Hương Sơn dần trở thành một sản vật đặc trưng của Hà Tĩnh. Những cặp nhung non mềm, phủ lớp lông mịn, mang sắc hồng tự nhiên không chỉ có giá trị kinh tế mà còn chứa đựng dấu ấn của vùng đất miền Tây giàu bản sắc. Đến Hương Sơn, du khách có thể tìm hiểu nghề nuôi hươu, trải nghiệm không gian làng quê yên bình và khám phá câu chuyện phía sau một trong những đặc sản nổi tiếng của Hà Tĩnh.
Hương Sơn có điều kiện tự nhiên, khí hậu và nguồn thức ăn khá phù hợp với tập tính sinh trưởng của hươu sao. Qua quá trình chăn nuôi lâu dài, hươu sao đã thích nghi tốt với môi trường địa phương và trở thành vật nuôi quen thuộc trong nhiều gia đình. Nghề nuôi hươu lấy nhung vì thế không chỉ mang lại nguồn thu nhập đáng kể mà còn tạo nên một nét riêng trong đời sống sản xuất của người dân vùng núi phía Tây Hà Tĩnh.
Nhung hươu là phần sừng non của hươu đực, được thu hoạch khi sừng đang trong giai đoạn phát triển, chưa hóa cứng. Nhung hươu Hương Sơn thường có đặc điểm mập, màu hồng tự nhiên, bề mặt phủ lớp lông mịn. Sau thu hoạch, nhung có thể được sử dụng ở dạng tươi hoặc chế biến thành nhiều sản phẩm khác nhau như nhung đông lạnh, nhung khô, nhung thái lát, bột nhung hay các sản phẩm chế biến sâu.
Điểm làm nên giá trị của nhung hươu Hương Sơn không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn ở kinh nghiệm chăm sóc được tích lũy qua nhiều thế hệ. Người nuôi chú trọng lựa chọn con giống, vệ sinh chuồng trại và tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên phong phú như cỏ, lá cây, rau củ và các loại cây bản địa. Chính sự kết hợp giữa điều kiện sinh thái và tập quán chăn nuôi truyền thống đã góp phần tạo nên danh tiếng cho sản phẩm.
Năm 2019, nhung hươu Hương Sơn được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý “Hương Sơn”. Việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý góp phần khẳng định nguồn gốc, chất lượng và danh tiếng của sản phẩm, đồng thời tạo cơ sở để nâng cao giá trị thương hiệu trên thị trường.
Ngày nay, cùng với phương thức chăn nuôi truyền thống, người dân và các cơ sở sản xuất tại Hương Sơn đang từng bước ứng dụng khoa học - công nghệ, truy xuất nguồn gốc và đa dạng hóa sản phẩm từ nhung hươu. Qua đó, sản vật này không chỉ được tiêu thụ dưới dạng nhung tươi mà còn được chế biến thành nhiều sản phẩm thuận tiện hơn cho người sử dụng, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao giá trị kinh tế.
Đến Hương Sơn, du khách không chỉ có cơ hội tìm hiểu về một đặc sản nổi tiếng mà còn có thể khám phá cách người dân chăm sóc hươu, tìm hiểu quy trình tạo ra sản phẩm nhung và cảm nhận rõ hơn nét đặc trưng của đời sống miền sơn cước Hà Tĩnh.
Từ một nghề chăn nuôi truyền thống, nhung hươu Hương Sơn ngày nay đã trở thành sản phẩm đặc trưng gắn với thương hiệu địa phương. Đây cũng là một trong những sản vật góp phần làm phong phú thêm bản đồ ẩm thực, quà tặng và trải nghiệm du lịch của Hà Tĩnh.