Xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung, thúc đẩy đổi mới giáo dục phổ thông

Ngày 12/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1965/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông”, đặt mục tiêu xây dựng hệ thống học liệu số đồng bộ, liên thông, phục vụ nhu cầu giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục trên phạm vi toàn quốc.

Theo Đề án, Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông là hạ tầng học liệu số dùng chung, được Nhà nước quản lý thống nhất, bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, kiến trúc số ngành giáo dục và các quy định pháp luật liên quan.

Hệ thống được phát triển theo hướng mở, lấy dữ liệu làm trung tâm, ưu tiên kết nối, kế thừa và khai thác các nền tảng, hạ tầng số hiện có, hạn chế đầu tư trùng lặp. Đồng thời, quyền tác giả và các quyền liên quan đối với học liệu do tổ chức, cá nhân tạo lập được tôn trọng, bảo vệ theo quy định.

Bảo đảm mọi học sinh, giáo viên được tiếp cận học liệu chất lượng cao

Một trong những mục tiêu quan trọng của Đề án là tạo điều kiện để học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trên cả nước được tiếp cận nguồn học liệu số chuẩn hóa, có chất lượng và miễn phí.

Trong đó, Nhà nước ưu tiên nguồn lực, hạ tầng, thiết bị và các giải pháp hỗ trợ truy cập cho học sinh, giáo viên tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và học sinh khuyết tật. Việc triển khai hệ thống được kỳ vọng góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận tài nguyên giáo dục giữa các vùng, miền, nhất là những địa bàn còn khó khăn về điều kiện học tập.

Đề án đặt mục tiêu xây dựng và vận hành Cổng học liệu số quốc gia ổn định, an toàn, đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng tại 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên phạm vi toàn quốc, theo quy mô và yêu cầu kỹ thuật được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Cùng với đó, bộ học liệu lõi quốc gia sẽ được xây dựng cho các môn học, cấp học theo Chương trình giáo dục phổ thông. Các loại học liệu tương tác đa phương tiện, mô phỏng thực tế và thí nghiệm ảo được ưu tiên phát triển nhằm hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng tính trực quan và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh.

Để phát huy hiệu quả sử dụng, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và học sinh sẽ được bồi dưỡng năng lực số theo lộ trình, đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng và đóng góp học liệu.

Phát triển nền tảng số hiện đại, tăng cường kết nối dữ liệu

Hệ thống học liệu số quốc gia được xây dựng với 5 thành phần chủ yếu, gồm: Cổng học liệu số; Kho học liệu số quốc gia; nền tảng quản lý và khai thác học liệu số; hệ thống dữ liệu và các dịch vụ kết nối, chia sẻ; hạ tầng kỹ thuật bảo đảm vận hành.

Các thành phần được thiết kế theo kiến trúc mở, có khả năng tích hợp, liên thông với các nền tảng, cơ sở dữ liệu hiện có. Hệ thống là một thành phần của Nền tảng số giáo dục quốc gia và được kết nối với Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.

Đáng chú ý, Đề án xác định việc kết nối danh mục, dữ liệu học liệu số đã được chuẩn hóa với các cơ sở dữ liệu và nền tảng dữ liệu quốc gia có liên quan. Hệ thống cũng sẽ kết nối với ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các phương thức xác thực phù hợp khác để phục vụ xác thực người dùng.

Tuy nhiên, việc tiếp cận học liệu không phụ thuộc hoàn toàn vào tài khoản định danh điện tử. Học sinh chưa có tài khoản định danh vẫn phải được bảo đảm quyền tiếp cận học liệu; đối với những tài liệu công khai, miễn phí, người sử dụng không bắt buộc phải đăng nhập.

Bên cạnh đó, danh mục và dữ liệu học liệu số được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực giáo dục, phục vụ nghiên cứu, phát triển và huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo ứng dụng trong giáo dục.

Tập trung triển khai 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Đề án xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, bao gồm hoàn thiện thể chế, chính sách và tiêu chuẩn kỹ thuật; phát triển hạ tầng số và nền tảng công nghệ dùng chung; xây dựng học liệu lõi quốc gia; ứng dụng trí tuệ nhân tạo; bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân; đào tạo, bồi dưỡng năng lực số; tăng cường phối hợp liên ngành, liên thông dữ liệu; bảo đảm nguồn lực và phát triển bền vững.

Trong đó, việc xây dựng học liệu lõi quốc gia được thực hiện thông qua đặt hàng biên soạn, số hóa bằng ngân sách nhà nước, đồng thời huy động sự tham gia đóng góp của các nhà xuất bản, doanh nghiệp công nghệ giáo dục và cộng đồng giáo viên.

Các học liệu được đưa vào hệ thống phải trải qua quy trình tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt và cập nhật theo quy định. Những nội dung không còn phù hợp có thể được chỉnh sửa, tạm dừng hoặc gỡ bỏ nhằm bảo đảm chất lượng và tính chính xác của nguồn tài nguyên giáo dục.

Đề án cũng chú trọng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quản lý, phân loại, tìm kiếm, đề xuất và khai thác học liệu. Tuy nhiên, quá trình ứng dụng công nghệ phải bảo đảm sự giám sát, kiểm soát và trách nhiệm của con người đối với các quyết định thuộc thẩm quyền, đồng thời đáp ứng yêu cầu về minh bạch và quản lý rủi ro.

Chú trọng an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu học sinh

Cùng với phát triển hạ tầng và nguồn học liệu, bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình xây dựng, vận hành hệ thống.

Theo đó, hệ thống phải được thiết kế với kiến trúc bảo mật nhiều lớp, quản lý định danh, xác thực và phân quyền truy cập tập trung; thực hiện mã hóa dữ liệu lưu trữ, truyền tải và giám sát an ninh mạng liên tục 24/7.

Đối với dữ liệu cá nhân của học sinh là trẻ em, người chưa thành niên, việc thu thập, quản lý và sử dụng phải tuân thủ các quy định riêng về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Dữ liệu cá nhân phải được ẩn danh trước khi thực hiện các hoạt động phân tích, tổng hợp theo yêu cầu của Đề án.

Ngoài ra, hệ thống phải được kiểm tra, kiểm thử, đánh giá và kiểm toán an toàn thông tin theo cấp độ, yêu cầu kỹ thuật và quy định pháp luật có liên quan.

Về nguồn lực triển khai, Đề án xác định việc bố trí kinh phí phải bảo đảm phân định rõ nguồn vốn đầu tư công dành cho hạ tầng, nền tảng cốt lõi và kinh phí chi thường xuyên phục vụ vận hành, bảo trì, cập nhật học liệu, thuê dịch vụ và bảo đảm an toàn thông tin.

Việc huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công – tư được khuyến khích trên nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh. Đặc biệt, học liệu lõi quốc gia không thu phí, không gắn quyền tiếp cận với việc mua sản phẩm, dịch vụ khác, không tạo độc quyền nền tảng hoặc gây bất bình đẳng trong tiếp cận.

Việc triển khai Đề án “Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông” được kỳ vọng tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đổi mới giáo dục trong thời kỳ chuyển đổi số. Khi được xây dựng và vận hành hiệu quả, hệ thống sẽ góp phần mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng quản lý giáo dục và thúc đẩy xây dựng môi trường học tập số hiện đại, công bằng, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.