Đền Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi

Đền Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi nằm trên núi Nam Giới, xã Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh, là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia gắn với danh tướng Lê Khôi – một trong những khai quốc công thần của nhà Hậu Lê, người có nhiều đóng góp trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước.
Lê Khôi là con của Lê Trừ, gọi vua Lê Lợi bằng chú ruột. Ông là vị tướng tài, từng tham gia nhiều chiến trận, có công lớn trong việc củng cố triều Hậu Lê và giữ yên bờ cõi. Năm 1446, trên đường trở về sau cuộc chinh phạt Chiêm Thành, Lê Khôi lâm bệnh và qua đời tại khu vực Cửa Sót, dưới chân núi Nam Giới. Để tưởng nhớ công lao của ông, triều đình và Nhân dân đã lập đền thờ, lăng mộ tại đây; ông được tôn phong là Chiêu Trưng Đại vương.
Đền tọa lạc ở vị trí có cảnh quan đặc biệt, phía sau tựa vào núi Nam Giới, phía trước hướng ra vùng biển Cửa Sót, tạo nên không gian vừa cổ kính, linh thiêng, vừa khoáng đạt. Trải qua hàng trăm năm tồn tại, công trình vẫn là nơi lưu giữ nhiều dấu tích, tư liệu và giá trị văn hóa gắn với cuộc đời, sự nghiệp của danh tướng Lê Khôi, đồng thời là trung tâm trong hệ thống di tích thờ Chiêu Trưng Đại vương tại Hà Tĩnh.
Không chỉ có giá trị về lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng, Đền Chiêu Trưng còn gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của cư dân vùng ven biển. Hằng năm, người dân và du khách từ nhiều nơi về đây dâng hương, tưởng niệm, tri ân vị danh tướng có nhiều công lao với đất nước.
Đặc biệt, Lễ hội Đền Chiêu Trưng là một sinh hoạt văn hóa truyền thống tiêu biểu, phản ánh đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tín ngưỡng thờ danh nhân và đời sống cộng đồng của cư dân vùng biển Hà Tĩnh. 

Lễ hội đã được ghi danh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần khẳng định giá trị lâu bền của di tích trong đời sống văn hóa đương đại.
Với sự kết hợp hài hòa giữa giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh và cảnh quan thiên nhiên của núi Nam Giới – biển Cửa Sót, Đền Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi không chỉ là nơi giáo dục truyền thống yêu nước, tưởng nhớ tiền nhân mà còn là điểm đến hấp dẫn trong hành trình tìm hiểu lịch sử, văn hóa và du lịch Hà Tĩnh.