Hà Ân – câu chuyện quê nhà từ những bó đót mộc mạc
Một bó đót, vài sợi buộc, đôi bàn tay chai sần và sự khéo léo được tích lũy qua nhiều năm – từ những vật liệu giản dị ấy, người dân Hà Ân đã làm nên những chiếc chổi theo chân nhiều gia đình suốt hơn một thế kỷ. Ghé làng nghề ở xã Mai Phụ, du khách có thể tìm thấy nét đẹp bình dị của lao động thủ công và một món quà quê gần gũi nhưng chứa đựng câu chuyện về sự bền bỉ giữ nghề.
Không có tiếng máy lớn, cũng chẳng cần những nguyên liệu cầu kỳ, nghề chổi đót Hà Ân mang vẻ đẹp của sự giản dị.
Người thợ ngồi bên những bó đót đã được chuẩn bị, tay lựa từng cọng, sắp đều, buộc chặt rồi liên tục chỉnh cho phần chổi cân đối. Công việc nhìn qua tưởng nhẹ nhàng, nhưng để một chiếc chổi vừa chắc tay, vừa đẹp, phần đót không xô lệch và sử dụng được lâu lại cần kinh nghiệm đã thành thói quen.
Ở Hà Ân, nghề ấy đã tồn tại khoảng 150 năm. Những thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau không phải bằng những giáo trình phức tạp mà bằng việc cùng ngồi làm, nhìn rồi học, làm sai thì sửa. Đến năm 2026, tại làng nghề Hà Ân, khu vực thôn Thạch Mỹ, xã Mai Phụ vẫn có khoảng 150 hộ gắn bó với nghề. Người cao tuổi hiện là lực lượng quan trọng trong việc duy trì sản xuất và gìn giữ kỹ năng truyền thống.
Đây cũng chính là điều khiến Hà Ân có thể trở thành một điểm dừng thú vị cho những người muốn khám phá đời sống làng quê Hà Tĩnh.
Thay vì đứng trước một dây chuyền sản xuất hiện đại, du khách được nhìn thấy một sản phẩm quen thuộc hình thành ngay trong sân nhà, dưới hiên hoặc tại không gian lao động gia đình. Những cọng đót vốn rất đỗi bình thường, qua đôi bàn tay người thợ dần thành một vật dụng hiện diện trong căn bếp, sân nhà của biết bao gia đình Việt.
Người thành thạo có thể hoàn thiện từ 10 đến 15 chiếc chổi mỗi ngày. Đằng sau con số đó là hàng nghìn động tác đã lặp lại qua năm tháng, đến mức với những thợ nghề lâu năm, việc cầm bó đót lên gần như đã biết phải xử lý thế nào.
Không hào nhoáng, chổi Hà Ân lại có lợi thế đặc biệt nếu được gắn với hoạt động trải nghiệm. Khách tham quan có thể tìm hiểu cách chọn nguyên liệu, thử sắp đót, buộc một phần thân chổi hay nghe những người cao tuổi kể chuyện nghề. Chính sự gần gũi ấy phù hợp với các nhóm gia đình, học sinh hoặc du khách yêu thích văn hóa bản địa.
Và sau một chuyến ghé thăm, chiếc chổi mua tại làng có thể trở thành món quà khá thú vị. Không phải đồ trang trí để đặt lên kệ, nó là vật dụng được dùng mỗi ngày. Mỗi lần cầm đến lại có thể nhớ rằng đằng sau sản phẩm giản đơn ấy là một làng nghề đã tồn tại qua khoảng một thế kỷ rưỡi.
Hà Ân vì thế không cần trở thành một nơi quá ồn ào để hấp dẫn du khách. Nét đáng quý nhất của làng nằm ngay trong nhịp sống thường ngày: những người cao tuổi vẫn ngồi bên bó đót, đôi tay vẫn thoăn thoắt, một nghề cũ vẫn tiếp tục đem lại thu nhập và gắn kết người dân với ký ức quê hương.
Ghé Hà Ân là dịp để thấy rằng đôi khi, giá trị văn hóa lớn lại được lưu giữ trong chính những đồ vật bình dị nhất.