Hồ Kẻ Gỗ – khoảng xanh nguyên sơ giữa lòng Hà Tĩnh

Có những nơi khiến người ta nhớ bởi sự náo nhiệt, nhưng Kẻ Gỗ lại níu chân du khách bằng điều hoàn toàn ngược lại. Đó là màu xanh của rừng nối dài đến tận chân trời, là mặt hồ rộng lặng yên giữa những triền núi, là tiếng gió luồn qua tán cây và khoảng không đủ rộng để những ồn ào của phố thị dường như ở lại rất xa phía sau.

Từ lâu, hồ Kẻ Gỗ đã trở thành một địa danh quen thuộc của Hà Tĩnh. Công trình được khởi công năm 1976 và hoàn thành năm 1979, không chỉ có ý nghĩa lớn đối với sản xuất và đời sống mà qua thời gian còn tạo nên một vùng cảnh quan đặc biệt khi mặt nước len sâu giữa những cánh rừng. Nhìn từ trên cao, hồ như một dải lụa xanh uốn qua núi, khi mở rộng thành những khoảng nước mênh mang, khi lại thu mình giữa các triền cây. Nhưng phía sau vẻ đẹp của mặt hồ là cả một vùng rừng có giá trị đặc biệt về bảo tồn thiên nhiên.

Nơi màu xanh được gìn giữ

Khu Bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ được xác lập từ cuối năm 1996. Theo tài liệu Quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực này ghi nhận 567 loài thực vật, 76 loài thú, 298 loài chim, 63 loài bò sát, 33 loài lưỡng cư và 302 loài bướm. Trong số các loài chim được ghi nhận, có nhiều loài quý hiếm, trong đó 19 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam.

Những con số ấy chỉ phần nào cho thấy giá trị của Kẻ Gỗ. Bước sâu hơn vào thế giới của rừng, người ta có thể hình dung một hệ sinh thái với nhiều tầng cây, nơi những loài gỗ quý như lim xanh, sến mật, gụ, vàng tâm, trầm hương… cùng nhiều loài phong lan và thực vật bản địa tạo nên sự phong phú hiếm có.

Đặc biệt, vùng rừng Kẻ Gỗ được biết đến với sự hiện diện của nhiều loài động vật quý hiếm. Trong đó, gà lôi lam đuôi trắng là một trong những loài gắn với giá trị đa dạng sinh học nổi bật của khu vực. Các tài liệu về bảo tồn đa dạng sinh học của Hà Tĩnh cũng xác định Kẻ Gỗ cùng Vườn quốc gia Vũ Quang là những khu vực có mức độ đa dạng sinh học cao của tỉnh. 

Có lẽ vì thế, vẻ đẹp của Kẻ Gỗ không chỉ nằm ở cảnh quan để ngắm nhìn. Điều đáng quý hơn là cảm giác nơi đây vẫn còn giữ được một không gian tự nhiên rộng lớn, nơi rừng tiếp tục là mái nhà của nhiều loài sinh vật và là một phần quan trọng trong “lá phổi xanh” của Hà Tĩnh.

Một ngày bên hồ, để lòng mình chậm lại

Nếu đến Kẻ Gỗ vào một buổi sáng đẹp trời, điều đầu tiên dễ khiến du khách ấn tượng là sự rộng lớn của mặt nước. Những dãy núi xanh in bóng xuống hồ, mây trời phản chiếu trên làn nước khiến cảnh vật như được nhân đôi. Không gian ấy đẹp nhất khi người ta không quá vội.

Một đoạn đường ven hồ, một khoảng dừng chân nhìn về phía những cánh rừng hay đơn giản là ngồi yên nghe tiếng gió cũng đủ tạo nên trải nghiệm khác biệt. Buổi sáng, mặt hồ thường mang vẻ dịu dàng, trong trẻo; khi chiều xuống, ánh nắng xiên qua những triền núi, sắc trời và mặt nước thay đổi từng chút một.

Đó cũng là nét hấp dẫn rất riêng của Kẻ Gỗ: không cần những công trình vui chơi lớn hay lịch trình dày đặc, thiên nhiên tự nó đã trở thành trải nghiệm.

Hồ Kẻ Gỗ là một trong những tài nguyên du lịch tự nhiên của tỉnh, phù hợp với định hướng phát triển các hoạt động trải nghiệm, nghỉ dưỡng gắn với cảnh quan sinh thái. 

Trong hành trình về Kẻ Gỗ, du khách còn có thể kết hợp ghé Khu tưởng niệm cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, nằm giữa không gian rừng hồ yên tĩnh. Việc kết hợp cảnh quan thiên nhiên với điểm đến mang giá trị lịch sử khiến chuyến đi không đơn thuần là một cuộc dạo chơi mà còn thêm chiều sâu về ký ức và truyền thống.

Vẻ đẹp cần được khám phá bằng sự trân trọng

Khác với những khu vui chơi hay điểm nghỉ dưỡng thông thường, Kẻ Gỗ trước hết là khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng. Vì vậy, mỗi chuyến tham quan nơi đây cũng cần đi cùng ý thức gìn giữ môi trường và tôn trọng các quy định về bảo vệ rừng.

Không xả rác, không săn bắt hoặc tác động đến động vật hoang dã, không tự ý khai thác cây rừng, không sử dụng lửa trong khu vực có nguy cơ cháy và không tự ý đi sâu vào những khu vực hạn chế tiếp cận là những nguyên tắc cần được đặt lên hàng đầu.

Công tác bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ vẫn được các lực lượng chức năng duy trì thường xuyên trong năm 2026. Điều đó cũng nhắc nhở rằng giá trị lớn nhất của Kẻ Gỗ không nằm ở việc đón thật nhiều người đến, mà ở khả năng vừa mở ra những trải nghiệm phù hợp, vừa giữ được những gì thiên nhiên đã tạo dựng qua nhiều năm.

Bởi vậy, một hành trình đến Kẻ Gỗ sẽ ý nghĩa hơn khi du khách đến với tâm thế của người thưởng ngoạn thiên nhiên: quan sát nhiều hơn, lắng nghe nhiều hơn và để lại ít dấu vết nhất có thể.

Một Kẻ Gỗ xanh giữa hành trình khám phá Hà Tĩnh

Hà Tĩnh có biển Thiên Cầm với những con sóng dài, có Hương Tích trên dãy Hồng Lĩnh, có miền Tây với những cánh rừng và dòng suối, còn Kẻ Gỗ lại mang một vẻ đẹp riêng – vẻ đẹp của rừng và nước giao hòa.

Nơi đây không ồn ào để hấp dẫn du khách ngay từ phút đầu. Kẻ Gỗ chinh phục người đến bằng từng lớp cảnh quan: một mặt hồ xanh sau khúc cua, bóng núi in trên mặt nước, những cánh rừng trải dài và cảm giác bình yên khó tìm thấy giữa cuộc sống thường nhật.

Đến Kẻ Gỗ có thể chỉ là một chuyến đi trong ngày. Nhưng khi rời đi, thứ còn lại trong ký ức nhiều khi không phải một điểm check-in cụ thể, mà là cảm giác đã có vài giờ thực sự gần với thiên nhiên.

Và có lẽ đó cũng chính là điều làm nên sức hấp dẫn lâu bền của Khu Bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ – một khoảng xanh quý giá cần được gìn giữ, để mỗi lần trở lại, rừng vẫn xanh, hồ vẫn trong và vẻ bình yên ấy vẫn còn nguyên giữa lòng Hà Tĩnh.