Miền di sản Hải Thượng Lãn Ông – tìm về dấu chân Đại danh y giữa miền sơn cước Hà Tĩnh

Dấu ấn Đại danh y trên miền đất Hương Sơn

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác sinh năm 1724, mất năm 1791. Phần lớn cuộc đời và sự nghiệp y học của ông gắn với vùng đất Hương Sơn, nơi ông nghiên cứu, chữa bệnh, dạy học và hoàn thành nhiều trước tác có giá trị, tiêu biểu là bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh. Không chỉ để lại một di sản đồ sộ về y học, ông còn được hậu thế kính trọng bởi tư tưởng y đức, lòng nhân ái và quan niệm đặt người bệnh ở vị trí trung tâm. Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh

Ngày nay, những dấu tích gắn với cuộc đời Đại danh y tạo thành một không gian di sản trải rộng ở Hương Sơn. Quần thể nổi bật với khu mộ, khu tượng đài trên núi Minh Tự, khu lưu niệm và nhà thờ cùng những địa điểm liên quan đến quá trình sinh sống, hành nghề và nghiên cứu y thuật của ông.

Khu mộ và tượng đài giữa núi Minh Tự

Một trong những điểm dừng chân ấn tượng nhất trong hành trình khám phá miền di sản là khu mộ Hải Thượng Lãn Ông. Nằm giữa không gian cây xanh và núi đồi yên tĩnh, khu mộ mang vẻ trang nghiêm, thanh tịnh, tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên.

Từ khu mộ, du khách có thể tiếp tục hành trình theo con đường lát đá lên núi Minh Tự. Khu vực này có hệ thống đường lên dài hơn 600 m với hàng trăm bậc tam cấp. Điểm nhấn nổi bật trên đỉnh núi là tượng đài Hải Thượng Lãn Ông bằng đá cẩm thạch, nổi bật giữa nền xanh của núi rừng Hương Sơn. 

Đứng từ khu tượng đài, du khách không chỉ cảm nhận được sự uy nghiêm của công trình tưởng niệm mà còn có thể phóng tầm mắt ra không gian núi rừng rộng lớn, cảm nhận rõ nét vẻ đẹp miền sơn cước phía Tây Hà Tĩnh.

Đứng từ khu tượng đài, du khách không chỉ cảm nhận được sự uy nghiêm của công trình tưởng niệm mà còn có thể phóng tầm mắt ra không gian núi rừng rộng lớn, cảm nhận rõ nét vẻ đẹp miền sơn cước phía Tây Hà Tĩnh.

Không gian lưu niệm – nơi câu chuyện về Đại danh y được tiếp nối

Một điểm đến quan trọng khác là khu lưu niệm và nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông. Không gian này được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, gồm nhà thờ, sân hành lễ, nhà bia, vườn cây thuốc nam và nhiều hạng mục phục vụ tham quan, tưởng niệm. Khu lưu niệm có diện tích khoảng 13.500 m² với 18 hạng mục công trình. 

Tại đây, du khách có thể tìm hiểu kỹ hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Lê Hữu Trác, về quá trình ông nghiên cứu y thuật, bốc thuốc chữa bệnh và truyền dạy y học. Vườn cây thuốc nam cũng giúp người tham quan hình dung rõ hơn về nền y học cổ truyền mà Hải Thượng Lãn Ông dành cả cuộc đời nghiên cứu và phát triển.

Không gian di sản vì thế không đơn thuần là nơi tham quan các công trình lịch sử, mà còn mở ra câu chuyện về y học, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần nhân văn đã trở thành giá trị cốt lõi trong di sản của ông.

Di sản được khẳng định ở tầm quốc gia và quốc tế

Năm 1990, quần thể di tích Hải Thượng Lãn Ông tại Hương Sơn được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Đến năm 2024, Mộ và Khu lưu niệm Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, đánh dấu bước quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. 

Tầm vóc của Hải Thượng Lãn Ông còn được ghi nhận ở phạm vi quốc tế. Tháng 11/2023, UNESCO thông qua nghị quyết cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác vào năm 2024. Các hoạt động kỷ niệm quy mô quốc gia được tổ chức tại Hà Tĩnh và Hưng Yên trong tháng 12/2024, góp phần lan tỏa sâu rộng hơn những giá trị về y học, văn hóa và nhân văn mà ông để lại. 

Một hành trình văn hóa giữa miền xanh

Miền di sản Hải Thượng Lãn Ông hấp dẫn du khách bởi sự kết hợp giữa lịch sử, văn hóa, tâm linh và cảnh quan thiên nhiên. Hành trình từ khu lưu niệm đến khu mộ, men theo những bậc đá lên tượng đài trên núi Minh Tự không chỉ giúp du khách hiểu hơn về một danh nhân của dân tộc mà còn đem đến trải nghiệm chậm rãi giữa không gian núi rừng Hương Sơn.

Đây cũng là điểm đến thuận lợi để kết nối với các sản vật và trải nghiệm đặc trưng của miền Tây Hà Tĩnh như nhung hươu Hương Sơn, cam, các sản phẩm dược liệu hay cảnh quan sông Ngàn Phố, qua đó hình thành một hành trình du lịch mang đậm dấu ấn bản địa.