Ngã ba Đồng Lộc

Ngã ba Đồng Lộc - Cái tên đã đi vào lịch sử dân tộc và gắn liền với những chiến công hiển hách của biết bao chàng trai, cô gái trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tại đây, đã diễn ra cuộc đọ sức quyết liệt giữa một bên là kẻ thù với nỗ lực cao nhất ném bom đánh phá các tuyến đường trọng điểm nhằm cắt đứt “mạch máu” giao thông Bắc - Nam, chặn đứng sự chi viện của hậu phương miền Bắc cho tiền tuyến miền Nam, với một bên là quân và dân trên địa bàn với tinh thần quyết tâm làm thất bại mọi âm mưu, nỗ lực đánh phá của địch.

Năm 1968 là năm khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, nhu cầu tăng viện cho chiến trường miền Nam về vũ khí, lương thực, xăng dầu để củng cố lực lượng, giữ vững địa bàn vô cùng cấp thiết. Từ ném bom không hạn chế, kẻ thù chuyển sang thực hiện kế hoạch ném bom hạn chế, tập trung toàn bộ sức mạnh không quân, hải quân đánh phá ác liệt 4 tỉnh khu IV cũ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình). Do vị trí địa bàn có tính chiến lược quan trọng, ngay từ đầu, đế quốc Mỹ và tay sai đã dùng nhiều thủ đoạn đánh phá Hà Tĩnh. Ngoài việc đánh vào các cơ sở kinh tế và quốc phòng, dân cư, chúng tập trung đánh phá hệ thống giao thông vận tải. Ngã ba Đồng Lộc - huyết mạch giao thông quan trọng bị đánh phá ác liệt. Từ tháng 4 đến tháng 10-1968, đế quốc Mỹ đã ném bom Ngã ba Đồng Lộc trên 1.860 lần, gần 50.000 quả bom các loại, chưa kể rốc két và đạn 20mm. Bình quân mỗi tháng chúng đánh 28 ngày, ngày đánh nhiều nhất 103 lần với trên 800 quả bom các loại. Suốt ngày đêm không lúc nào Đồng Lộc ngớt tiếng bom đạn. Đất đá bị đào đi xới lại nhiều lần, hố bom chồng chất hố bom. Kẻ thù muốn biến Ngã ba Đồng Lộc thành điểm chết, hoang tàn không cho người và xe qua lại.

Nhưng bên địch quyết phá thì bên ta quyết giữ, chúng ta đã tập trung mọi nguồn lực quyết giữ cho bằng được đường 15A. Trước sự đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ, tất cả lực lượng của ta đã được dồn sức cho Ngã ba Đồng Lộc để giải tỏa điểm chốt, giữ vững mạch máu giao thông. Tại chiến trường Đồng Lộc, các lực lượng của ta đã bắn rơi 14 máy bay địch; phá 1.780 quả bom, góp 974.240 ngày công để thông tuyến, làm đường mới... Tại cuộc chiến đấu quyết liệt đầy khó khăn và vô cùng dũng cảm này, Nhân dân ta, với quyết tâm sắt đá “đường chưa thông không tiếc xương tiếc máu” và tinh thần “địch phá một, ta làm mười”, đã ngày đêm chịu mọi gian khổ, hy sinh, chiến đấu kiên cường, mưu trí sáng tạo trong đánh địch, rà phá bom mìn, sửa chữa đường, kịp thời chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong chiến đấu có mất mát, hi sinh, để làm nên huyền thoại Chiến thắng Đồng Lộc, hàng vạn bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông, lái xe, chiến sỹ công an, dân công, dân quân du kích,.. đã gửi mồ hôi, tuổi thanh xuân và xương máu của mình nơi đây. Trong đó phải kể đến sự hi sinh anh dũng của 10 cô gái Thanh niên xung phong Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 thường được gọi với cái tên 10 cô gái TNXP Ngã ba Đồng Lộc vào lúc 16h ngày 24/7/1968. 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc, 10 bông hoa trinh liệt anh dũng, kiên cường đó chính là: Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng), Hồ Thị Cúc (24 tuổi, Tiểu đội phó), Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi), Dương Thị Xuân (21 tuổi), Võ Thị Hợi (20 tuổi), Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi), Hà Thị Xanh (19 tuổi), Trần Thị Hường (19 tuổi), Trần Thị Rạng (18 tuổi), Võ Thị Hà (17 tuổi). Họ mãi mãi không về, hòa mình vào lòng đất mẹ, bồi đắp linh khí non sông cho quê hương, làm nên huyền thoại bất tử về Ngã ba Đồng Lộc. Khắc sâu chiến tích anh hùng vẻ vang đó, ngày 7/6/1972, Quốc hội và Chính phủ đã truy tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân” cho 10 liệt sỹ TNXP hy sinh tại chiến trường Ngã ba Đồng Lộc.

Để tỏ lòng biết ơn, tri ân và tưởng nhớ các Anh hùng liệt sỹ, Đảng, Nhà nước, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đảng bộ và nhân dân Hà Tĩnh, cùng sự chung tay của nhiều tập thể, cá nhân trong và ngoài nước đã đầu tư xây dựng Ngã ba Đồng Lộc thành nơi tưởng niệm TNXP toàn quốc. Ngày 09/12/2013, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Đặc biệt trên hệ thống đường Hồ Chí Minh huyền thoại.

Nơi đây không những đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục lòng yêu nước, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ mà còn là một điểm đến tâm linh linh thiêng của du khách muôn phương mỗi khi có dịp về thăm Hà Tĩnh. Hằng năm, Khu di tích đón tiếp gần 500.000 lượt du khách, trong đó, có nhiều đoàn khách cao cấp của Đảng và Nhà nước, các Bộ ngành Trung ương, các Đại sứ quán, các đoàn khách ngoại giao quốc tế về dâng hương, tri ân, tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và nghiên cứu, tìm hiểu các hiện vật, tư liệu, hình ảnh, lắng nghe những câu chuyện đầy xúc động về lòng yêu nước, chí khí cách mạng và tấm gương hi sinh anh dũng của 10 cô gái TNXP và các Anh hùng liệt sĩ.

58 năm đã trôi qua, nhưng ý nghĩa của Chiến thắng Đồng Lộc vẫn còn vẹn nguyên giá trị: Đó là biểu tượng sáng ngời về ý chí và sức mạnh của dân tộc Việt Nam, tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh nhân dân, chiến tranh toàn diện của Đảng; thể hiện ý chí, trí tuệ con người Việt Nam chiến thắng vũ khí tối tân của đế quốc Mỹ; biểu tượng của ý chí, quyết tâm vì hòa bình, độc lập, thống nhất của nhân dân Việt Nam trước sức mạnh tàn bạo của kẻ thù, để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, có giá trị đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Chiến thắng Đồng Lộc mãi mãi là niềm tự hào của nhân dân ta và nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới, những chiến sĩ dũng cảm hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc là biểu tượng thiêng liêng, cao quý của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là mạch nguồn bồi đắp, giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau