Theo vị mặn biển khơi về làng nước mắm Nhượng Bạn

Nếu có một sản phẩm cần thời gian để hoàn thiện hương vị, nước mắm truyền thống chắc chắn là một trong số đó.

Cá vừa từ biển về không lập tức trở thành thứ nước màu hổ phách thơm nồng trên bàn ăn. Từ việc lựa chọn nguyên liệu, phối trộn với muối, đưa vào chum, vại rồi chăm sóc trong thời gian dài, người làm nghề phải kiên nhẫn chờ quá trình lên men tự nhiên tạo nên hương vị đặc trưng.

Ở vùng Cẩm Nhượng trước đây – làng chài Nhượng Bạn xưa, nay thuộc xã Thiên Cầm – nghề làm nước mắm đã gắn với cư dân biển qua nhiều thế hệ. Bên cạnh nước mắm, người dân còn chế biến ruốc, mực khô, mực một nắng, tôm nõn và nhiều sản vật khác từ nguồn hải sản địa phương. 

Mối liên hệ giữa nghề truyền thống và du lịch ở đây diễn ra khá tự nhiên. Du khách đến Thiên Cầm vốn đã có biển xanh, chợ cá, ẩm thực hải sản để khám phá; việc ghé cơ sở chế biến nước mắm giúp hành trình có thêm một lớp trải nghiệm văn hóa.

Thay vì chỉ biết chai nước mắm khi đã nằm trên kệ hàng, khách có thể tìm hiểu câu chuyện của cá, muối và thời gian; quan sát không gian sản xuất, nghe người làm nghề giới thiệu từng loại sản phẩm và nếm thử để nhận ra những khác biệt về hương, vị.

Mô hình này không còn là điều quá xa lạ. Các nguồn của Hà Tĩnh đã ghi nhận du khách đến những cơ sở nước mắm truyền thống để tham quan, tìm hiểu quy trình, thưởng thức và mua đặc sản về làm quà. Du lịch cộng đồng tại khu vực làng chài Thiên Cầm cũng được định hướng gắn với trải nghiệm đánh bắt hải sản, làm nước mắm, phơi hải sản và các sinh hoạt đặc trưng của cư dân vùng biển. 

Nghề cũng đang thay đổi để thích ứng với thị trường. Nhiều cơ sở chú trọng bao bì, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và Chương trình OCOP. Năm 2025, xã Thiên Cầm có 16 sản phẩm OCOP còn hiệu lực từ 3 sao trở lên, trong đó có nhiều sản phẩm chế biến từ hải sản; nước mắm Phú Sáng được xếp hạng 4 sao.

Đó là một bước quan trọng để sản phẩm truyền thống bước ra khỏi phạm vi làng nghề, có diện mạo phù hợp hơn khi đến với người tiêu dùng và khách du lịch.

Một buổi sáng tại Thiên Cầm vì thế có thể bắt đầu bằng bình minh trên biển, ghé khu vực cảng cá để cảm nhận nhịp sống làng chài, thưởng thức hải sản rồi dành thời gian tìm hiểu nghề làm nước mắm. Trước khi rời đi, vài chai mắm, gói mực khô hay sản phẩm biển của các cơ sở uy tín là những món quà mang đậm dấu ấn địa phương.

Biển Nhượng Bạn đã nuôi sống bao thế hệ bằng những mẻ cá. Còn qua bàn tay người dân, vị mặn ấy được giữ lại trong từng sản phẩm và theo chân du khách đi xa.

Giới thiệu nghề nước mắm với khách phương xa vì thế không chỉ để bán thêm một chai mắm. Đó còn là cách kể câu chuyện về biển Thiên Cầm, về những gia đình làm nghề và về một hương vị Hà Tĩnh được chắt chiu qua năm tháng.