Trung Lương – nơi ngọn lửa làng rèn vẫn đỏ
Tiếng búa vang trên đe, những thanh sắt đỏ rực vừa được đưa ra khỏi lò và đôi tay người thợ thoăn thoắt tạo hình đã làm nên một Trung Lương rất riêng dưới chân núi Hồng Lĩnh. Với du khách yêu những giá trị nghề thủ công truyền thống, làng rèn Trung Lương, phường Bắc Hồng Lĩnh là nơi để tận mắt cảm nhận hành trình biến sắt thép thành những vật dụng bền chắc gắn bó với đời sống người dân qua hàng trăm năm.
Muốn cảm nhận Trung Lương, có lẽ nên bắt đầu bằng âm thanh. Giữa một xưởng rèn, tiếng lửa cháy hòa cùng tiếng búa nện xuống kim loại tạo nên thứ nhịp điệu mạnh mẽ. Một thanh thép ban đầu lạnh và cứng được nung đến đỏ rực, nhanh chóng đặt lên đe rồi liên tục uốn, đập, tạo dáng. Qua mỗi lần tôi lửa, làm nguội và mài sắc, hình hài của một con dao, chiếc rựa hay lưỡi liềm dần xuất hiện.
Đó là công việc vẫn diễn ra hằng ngày tại làng rèn Trung Lương. Nghề rèn nơi đây có lịch sử hàng trăm năm. Các sản phẩm truyền thống gồm dao, cuốc, rựa, liềm, lưỡi cày và nhiều loại nông cụ phục vụ sản xuất, sinh hoạt. Tháng 5/2026, Báo Hà Tĩnh ghi nhận gần 60 hộ gia đình vẫn bám nghề; những lò rèn tiếp tục đỏ lửa ngay cả trong những ngày hè khắc nghiệt.
Sức sống của nghề còn được gìn giữ trong đời sống văn hóa cộng đồng. Mỗi dịp đầu xuân, người dân địa phương tổ chức lễ tế Đức Thánh tổ nghề rèn tại cụm di tích Tiên Sơn, tưởng nhớ những bậc tiền nhân đã gây dựng, truyền dạy nghề. Tương truyền, sáu người thợ giỏi của vùng Hoa Chàng xưa đã mở lò, truyền nghề cho dân Trung Lương và được các thế hệ sau tôn kính là tổ sư nghề rèn.
Bởi vậy, một chuyến ghé Trung Lương không chỉ dừng ở việc mua một con dao sắc hay chiếc nông cụ bền. Điều đáng xem chính là quá trình làm nên chúng.
Nhìn người thợ nhận biết độ nóng của kim loại qua màu sắc, điều khiển từng nhát búa hay thử độ sắc của sản phẩm mới thấy kinh nghiệm nghề không dễ đo bằng máy móc. Đằng sau một vật dụng tưởng chừng giản đơn là sức nóng, sự bền bỉ và kỹ năng được rèn luyện qua nhiều năm.
Ngày nay, nghề rèn cũng đứng trước cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp và bài toán truyền nghề cho lớp trẻ. Nhưng chính điều đó càng khiến những lò rèn còn đỏ lửa trở nên đáng quý.
Với khách du lịch, Trung Lương có thể là một điểm dừng giàu trải nghiệm trong hành trình khám phá khu vực Hồng Lĩnh. Nếu ghé các cơ sở sản xuất phù hợp, du khách có thể tìm hiểu từng công đoạn của nghề, nghe những câu chuyện của người thợ và lựa chọn các sản phẩm thủ công để sử dụng hoặc làm quà.
Một con dao Trung Lương mang về không đơn thuần là món đồ dùng trong căn bếp. Trong đó còn có dấu vết của lửa, của tiếng búa và câu chuyện về những người vẫn ngày ngày đứng bên lò nóng để giữ nghề.
Giữa cuộc sống hiện đại, tiếng búa ấy vẫn vang. Và với những ai muốn hiểu thêm về đất và người Hà Tĩnh, Trung Lương là một nơi đáng để dừng chân, nhìn thật gần vào sức sống của một làng nghề đã đi qua nhiều thế hệ.