Về Thái Yên nghe tiếng đục, ngắm người thợ “thổi hồn” vào gỗ
Không chỉ nổi tiếng bởi những bộ bàn ghế, giường, tủ hay đồ thờ được chạm khắc công phu, làng mộc Thái Yên, xã Đức Thịnh còn lưu giữ câu chuyện của một nghề thủ công đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Ghé làng nghề, du khách có dịp quan sát những đôi tay tài hoa biến những khối gỗ thô mộc thành sản phẩm tinh tế, đồng thời tìm kiếm những món quà mang dấu ấn riêng của vùng đất Hà Tĩnh.
Đi qua Thái Yên, âm thanh dễ nhận ra nhất là tiếng cưa, tiếng bào, tiếng đục vọng ra từ những xưởng mộc. Có nơi những người thợ đang đo từng đường nét trên tấm gỗ, nơi khác lại tất bật chạm hoa văn, đánh nhẵn, hoàn thiện những sản phẩm đã thành hình. Nhịp lao động ấy đã trở nên quen thuộc với vùng đất có truyền thống làm mộc hàng trăm năm.
Nghề mộc Thái Yên được hình thành từ lâu đời và từng bước gây dựng danh tiếng nhờ tay nghề của những người thợ địa phương. Qua nhiều thế hệ, nghề không chỉ tạo sinh kế mà còn trở thành một phần bản sắc của vùng quê Đức Thọ trước đây, nay thuộc xã Đức Thịnh. Đến năm 2026, hoạt động sản xuất, kinh doanh đồ mộc tại đây vẫn được duy trì với quy mô lớn.
Điều làm nên nét riêng của Thái Yên không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở kỹ thuật chế tác. Một sản phẩm muốn đẹp phải trải qua nhiều công đoạn: chọn gỗ, tạo phôi, đo kích thước, ghép, đục chạm, làm nhẵn rồi hoàn thiện bề mặt. Máy móc ngày nay đã hỗ trợ nhiều khâu nặng nhọc, song với những chi tiết yêu cầu tính thẩm mỹ cao, bàn tay và con mắt của người thợ vẫn giữ vai trò quyết định.
Những hoa văn trên đồ thờ, hoành phi, câu đối hay các bộ trường kỷ đòi hỏi sự kiên trì và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Chính những công đoạn ấy giúp chuyến ghé thăm làng nghề trở nên thú vị hơn: thay vì chỉ nhìn một món đồ đã hoàn chỉnh trong cửa hàng, du khách có thể hình dung cả hành trình phía sau sản phẩm.
Thái Yên cũng không chỉ bó hẹp mình trong những mặt hàng đồ gỗ truyền thống. Các thế hệ thợ từng tìm hướng đưa kỹ thuật nghề vào những sản phẩm nhỏ gọn hơn như đĩa gỗ, bình hoa, vật dụng gia đình, đồ chơi và quà lưu niệm. Đây là một hướng đi phù hợp để sản phẩm làng nghề đến gần hơn với khách phương xa, nhất là những người muốn mang về một món quà vừa hữu dụng vừa có câu chuyện văn hóa phía sau.
Với du khách yêu thích nghề thủ công, một lần ghé Thái Yên sẽ đem lại trải nghiệm khác với những điểm tham quan thông thường. Ở đó, vẻ đẹp không nằm trong cảnh quan cầu kỳ mà hiện hữu trong từng vệt mùn cưa, đường đục, thớ gỗ và sự tập trung của người thợ.
Nếu có điều kiện kết nối các cơ sở sản xuất với hoạt động tham quan, giới thiệu quy trình và trưng bày sản phẩm, Thái Yên còn nhiều dư địa để trở thành một điểm trải nghiệm nghề truyền thống hấp dẫn. Một chiếc hộp nhỏ, món đồ trang trí hay sản phẩm gỗ mỹ nghệ được mua ngay tại nơi chế tác có thể là món quà rất riêng để du khách nhớ về Hà Tĩnh.
Giữ nghề, vì thế, không chỉ là duy trì những xưởng mộc đỏ đèn mỗi ngày. Khi câu chuyện của người thợ được kể và sản phẩm được đưa gần hơn với du khách, nghề mộc Thái Yên còn có thêm cơ hội tiếp nối sức sống của mình trong đời sống hiện đại.