Phần 1: Số hóa hạ tầng, chủ động vận hành và đầu tư

Sau hơn 5 năm đẩy mạnh chuyển đổi số, Công ty Điện lực (CTĐL) Hà Tĩnh đã tạo ra bước ngoặt lớn trong công tác quản lý kỹ thuật, vận hành lưới điện và đầu tư xây dựng. Việc đưa dữ liệu số, các phần mềm chuyên ngành cùng công nghệ kiểm tra hiện đại vào các khâu nghiệp vụ đã giúp đơn vị chủ động làm chủ hệ thống, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và tối ưu hóa chi phí.

Làm chủ lưới điện từ dữ liệu số và ứng dụng chuyên ngành

Trong những ngày cao điểm nắng nóng, áp lực vận hành đè nặng lên hệ thống điện. Thế nhưng, trên màn hình SCADA tại Trung tâm Điều khiển xa, toàn bộ trạng thái đường dây, trạm biến áp đều hiển thị trực quan và cập nhật liên tục. Dữ liệu số đã trở thành công cụ đắc lực giúp đội ngũ điều độ viên quan sát toàn cục, kịp thời nhận diện các điểm bất thường để phối hợp triển khai phương án xử lý theo đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm vận hành an toàn.

Nếu trước đây việc theo dõi tình trạng lưới điện chủ yếu dựa vào kiểm tra trực tiếp ngoài hiện trường thì nay, nhiều khâu giám sát, điều hành đã được thực hiện trên các nền tảng số. Những biến động trong quá trình vận hành được nhận diện nhanh hơn, giúp đơn vị chủ động xử lý, hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Ông Mai Thanh Tùng, Trưởng phòng Điều độ CTĐL Hà Tĩnh cho biết, việc ứng dụng công nghệ số đã hỗ trợ hiệu quả công tác điều hành hệ thống điện, đặc biệt trong thời điểm phụ tải tăng cao hoặc khi xảy ra sự cố. “Các ứng dụng giúp chúng tôi nhanh chóng khoanh vùng khu vực bị ảnh hưởng, phân tích phương thức vận hành mạch vòng trung áp và lựa chọn phương án chuyển tải phù hợp, qua đó rút ngắn thời gian khắc phục sự cố và bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định”.

Cùng với hệ thống SCADA, CTĐL Hà Tĩnh còn ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) tích hợp camera nhiệt, thiết bị đo phóng điện cục bộ (PD) để phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn trên đường dây và trạm biến áp tại những khu vực đồi núi, địa hình phức tạp mà không cần cắt điện. Cùng với đó, Công ty đẩy mạnh sửa chữa điện hotline và vệ sinh cách điện bằng nước áp lực cao, cho phép xử lý, bảo dưỡng thiết bị ngay khi lưới điện vẫn đang mang điện, hạn chế tối đa thời gian gián đoạn cung cấp điện.

Đặc biệt, trong quản lý kỹ thuật, Công ty đã vận hành hiệu quả Phần mềm Quản lý Máy biến áp (QLMBA), số hóa toàn bộ lý lịch, thông số, lịch sử thí nghiệm và tải trọng của từng thiết bị. Nhờ dữ liệu đo kiểm tự động và cảnh báo thời gian thực, đơn vị có thể chủ động nắm bắt vận hành, phát hiện sớm nguy cơ quá tải hoặc lệch tải để kịp thời luân chuyển, thay thế máy biến áp, qua đó ngăn ngừa sự cố diện rộng và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Công ty cũng đã hoàn tất chuyển đổi 100% các trạm biến áp 110kV sang mô hình không người trực, điều khiển xa. Đồng thời, việc chuyển đổi từ bảo dưỡng định kỳ sang sửa chữa bảo dưỡng theo trạng thái thiết bị (CBM) dựa trên dữ liệu phân tích liên tục đã giúp dự báo chính xác "sức khỏe" tài sản, giảm đáng kể tỷ lệ sự cố và tiết kiệm chi phí bảo dưỡng.

Bước ngoặt trong đầu tư và làm chủ áp lực phụ tải

Không chỉ trong vận hành, chuyển đổi số còn tạo ra bước ngoặt lớn trong công tác đầu tư xây dựng hạ tầng lưới điện. Đến nay, 100% dự án đầu tư của CTĐLHT Hà Tĩnh đã được quản lý đồng bộ trên hệ thống phần mềm chuyên ngành (IMIS). Từ khâu lập dự án, phê duyệt thiết kế, theo dõi tiến độ đến giám sát thi công đều được thực hiện thông suốt trên môi trường số.

Việc áp dụng nhật ký thi công điện tử và nghiệm thu điện tử kết hợp chữ ký số đã rút ngắn đáng kể thời gian thủ tục, nâng cao tính minh bạch. Song song với đó, lực lượng giám sát còn ứng dụng công nghệ ghi hình, chụp ảnh thông minh để số hóa toàn bộ dữ liệu hiện trường từ khảo sát, thi công, hoàn công cho đến quản lý an toàn, môi trường. Nhờ đó, chất lượng các công trình ở những địa hình phức tạp được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm vận hành an toàn và đúng tiến độ.

Hiệu quả của chuyển đổi số càng được kiểm chứng rõ trong những thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn. Năm 2026, công suất phụ tải cực đại trên địa bàn Hà Tĩnh có thời điểm vượt 500 MW, sản lượng điện tiêu thụ trong ngày cao nhất đạt gần 9 triệu kWh. Trong điều kiện nhu cầu tăng cao, các nền tảng số đã hỗ trợ theo dõi sát diễn biến phụ tải, điều hành lưới điện linh hoạt, bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.