Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia. Đây là căn cứ quan trọng để lựa chọn, thử nghiệm và triển khai các nền tảng AI phục vụ cán bộ, công chức, viên chức trong hoạt động quản lý nhà nước, bảo đảm AI hỗ trợ hiệu quả nhưng không thay thế trách nhiệm của người có thẩm quyền.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định số 2847/QĐ-BKHCN về Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia. Việc ban hành Bộ tiêu chí nhằm cụ thể hóa yêu cầu phát triển, ứng dụng AI trong khu vực công, hướng tới xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo dùng chung, hỗ trợ nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia được xác định là hạ tầng AI dùng chung, phục vụ cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thuộc các lĩnh vực quản lý nhà nước. Bộ tiêu chí là căn cứ thống nhất để đánh giá mức độ đáp ứng của các nền tảng trước khi đưa vào thử nghiệm hoặc triển khai chính thức.

Một nguyên tắc quan trọng được đặt ra là bảo đảm kiểm soát công vụ. Theo đó, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ tham mưu, tổng hợp, phân tích, giải thích và gợi ý thông tin. Cán bộ, công chức, viên chức có thẩm quyền vẫn là người xem xét, quyết định, phê duyệt và chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất trong hoạt động quản lý nhà nước. Kết quả do nền tảng AI cung cấp chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế quyết định hành chính của người có thẩm quyền.

Bộ tiêu chí yêu cầu nền tảng AI chỉ sử dụng nguồn dữ liệu là các văn bản quy phạm pháp luật đã được công bố công khai. Mọi kết quả đầu ra phải có dẫn chiếu căn cứ pháp lý đến cấp độ điều, khoản, điểm. Phạm vi hỗ trợ bao gồm văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và văn bản do HĐND, UBND cấp tỉnh ban hành, nhằm phục vụ công chức địa phương trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Đồng thời, cán bộ, công chức, viên chức không sử dụng nền tảng để xử lý hồ sơ, dữ liệu, thông tin thuộc bí mật nhà nước. Các hoạt động AI liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh phải tuân thủ nghiêm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh mạng và cơ yếu.

Bộ tiêu chí được thiết kế theo thang điểm 100, gồm hai nhóm chính. Nhóm A - tiêu chí chung có tổng điểm 35, tập trung đánh giá các yêu cầu về tuân thủ pháp luật, dẫn chiếu nguồn, ranh giới dữ liệu, tuân thủ pháp luật về AI, năng lực hạ tầng, an ninh AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân và đạo đức AI.

Nhóm B - tiêu chí hỗ trợ công vụ theo lĩnh vực quản lý nhà nước có tổng điểm 65, đánh giá năng lực hỗ trợ chuyên ngành của nền tảng như tổng hợp, phân tích, giải thích, hướng dẫn nghiệp vụ trên cơ sở văn bản đã được công khai của từng lĩnh vực. Bộ tiêu chí áp dụng đánh giá khả năng hỗ trợ công vụ trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ và 34 địa phương.

Để được công nhận đủ điều kiện triển khai chính thức, nền tảng phải đạt từ 70 điểm trở lên, đồng thời tổng điểm Nhóm A phải đạt tối thiểu 50% và không có tiêu chí bị điểm liệt. Nền tảng đạt từ 50 đến dưới 70 điểm được tham gia thử nghiệm và phải nâng cấp để đánh giá lại sau 2 tháng. Trường hợp dưới 50 điểm chưa đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.

Một yêu cầu nổi bật của Bộ tiêu chí là bảo đảm năng lực tự chủ công nghệ AI cốt lõi. Nền tảng sẽ không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm nếu không sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt trong nước do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ, cùng với hạ tầng huấn luyện, suy luận và cung cấp dịch vụ đặt tại Việt Nam.

Bộ tiêu chí cũng yêu cầu nền tảng có quy trình báo cáo sự cố nghiêm trọng và đáp ứng năng lực phục vụ diện rộng, tối thiểu 5.000 người dùng đồng thời trong giai đoạn thử nghiệm và 50.000 người dùng khi triển khai chính thức.

Ở nhóm tiêu chí hỗ trợ công vụ, nền tảng AI phải có khả năng trả lời, tổng hợp, phân tích thông tin pháp luật trong từng lĩnh vực; kết quả phải dẫn chiếu đầy đủ căn cứ pháp lý và có cảnh báo khi câu hỏi vượt quá phạm vi dữ liệu được phép hỗ trợ. Nền tảng không được “bịa” căn cứ pháp luật, không xử lý hồ sơ, dữ liệu cụ thể thuộc phạm vi hạn chế và phải có khả năng phát hiện, cảnh báo những trường hợp chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật.

Việc ban hành Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia được kỳ vọng tạo hành lang kỹ thuật và pháp lý cần thiết để triển khai AI trong khu vực công một cách an toàn, minh bạch, có kiểm soát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.