Đề xuất xây dựng hồ sơ số công dân, giảm kê khai và sử dụng giấy tờ nhiều lần
Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) đề xuất xây dựng hồ sơ số công dân trên cơ sở liên kết dữ liệu bằng số định danh cá nhân, giúp người dân giảm kê khai, cung cấp giấy tờ nhiều lần khi thực hiện thủ tục hành chính.
Đề xuất được đưa ra tại Hội thảo khoa học về liên thông hai thủ tục hành chính chứng sinh - khai sinh và xây dựng hồ sơ số công dân, tổ chức ngày 5/11 tại Hưng Yên.
Theo đại diện Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử giữ vai trò quan trọng trong việc chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý, phục vụ người dân bằng dữ liệu.

Số định danh cá nhân được xác lập duy nhất cho mỗi công dân Việt Nam, là cơ sở liên kết thông tin giữa các hệ thống hộ tịch, cư trú, bảo hiểm, y tế, giáo dục và lao động. Việc cấp số định danh ngay từ khi đăng ký khai sinh tạo nền tảng quản lý thông tin thống nhất trong suốt cuộc đời công dân.
Từ đầu năm đến thời điểm báo cáo, Bộ Công an đã phối hợp với Bộ Tư pháp cấp 1.002.435 số định danh cá nhân; thu thập, bổ sung thông tin cho 26.593 trường hợp còn thiếu sót.
C06 đề xuất xây dựng hồ sơ số công dân theo hướng liên kết dữ liệu có kiểm soát. Thông tin tiếp tục được quản lý tại các hệ thống chuyên ngành; cơ quan chức năng chỉ khai thác dữ liệu cần thiết, đúng thẩm quyền và mục đích, không sao chép toàn bộ thông tin vào một kho dữ liệu mới.

Hồ sơ số cần được cập nhật xuyên suốt cuộc đời công dân. Khi dữ liệu gốc thay đổi, các hệ thống có quyền khai thác phải nhận biết, đối chiếu và cập nhật phù hợp, đồng thời ghi nhận nguồn thông tin, thời điểm và cơ quan thực hiện. Cơ quan tạo lập, quản lý dữ liệu chuyên ngành chịu trách nhiệm về tính chính xác, tính pháp lý và việc cập nhật thông tin thuộc phạm vi quản lý.
Đối với dữ liệu trẻ em, việc khai thác phải gắn với quyền của cha, mẹ hoặc người đại diện hợp pháp. Việc xác định quan hệ gia đình không đồng nghĩa với quyền truy cập toàn bộ thông tin riêng tư của trẻ.
Để triển khai hiệu quả, C06 kiến nghị thống nhất mô hình hồ sơ số công dân, nâng cao chất lượng dữ liệu ngay từ khâu đăng ký khai sinh, làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan và phát triển tiện ích thiết thực trên VNeID. Quá trình thực hiện cần kiểm soát quyền truy cập, ghi nhận lịch sử khai thác, phát hiện bất thường và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo đề xuất, việc xây dựng hồ sơ số nên thực hiện theo lộ trình, trước mắt ưu tiên liên kết dữ liệu khai sinh, định danh, cư trú và bảo hiểm.
Tại hội thảo, đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết, từ năm 2023, ngành y tế đã thí điểm cấp giấy chứng sinh và chia sẻ dữ liệu với cơ quan hộ tịch để thực hiện đăng ký khai sinh. Đến ngày 27/10, có 7.891/8.392 cơ sở khám, chữa bệnh liên thông dữ liệu giấy chứng sinh, đạt 94,03%.
Theo lộ trình, đến năm 2028, 100% trẻ sinh ra sống tại cơ sở y tế được cấp giấy chứng sinh, tỷ lệ tạo lập dữ liệu điện tử đạt trên 95%; đến năm 2030, tỷ lệ tạo lập dữ liệu điện tử phấn đấu đạt trên 98%.
Tuy nhiên, thực tiễn tại cơ sở vẫn còn những vướng mắc. Đại diện UBND xã Nghĩa Trụ cho biết, từ ngày 1/7/2025 đến thời điểm báo cáo, 100% hồ sơ đăng ký khai sinh được giải quyết đúng và trước hạn, tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến đạt trên 85%. Dù vậy, việc chuyển dữ liệu giấy chứng sinh điện tử từ cơ sở y tế sang hệ thống hộ tịch chưa có quy trình tự động, thống nhất. Người dân vẫn phải cung cấp bản giấy hoặc tự chụp, quét tài liệu để tải lên hệ thống.

Địa phương cũng tiếp nhận bình quân 150–250 lượt yêu cầu chứng thực mỗi ngày, trong khi tỷ lệ người dân lựa chọn chứng thực bản sao điện tử từ bản chính chỉ khoảng 12%. Từ thực tế này, đại diện xã kiến nghị chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện cơ chế kết nối, xử lý sai lệch giữa các hệ thống và bảo đảm sử dụng giấy tờ điện tử hợp lệ thay cho bản sao giấy khi đủ điều kiện.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá sáng kiến của Hưng Yên có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự chủ động tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở; đồng thời đề nghị địa phương sớm hoàn thiện báo cáo, trình cấp có thẩm quyền xem xét để có thể triển khai trong toàn ngành Tư pháp.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hưng Yên Nguyễn Lê Huy nhấn mạnh, liên thông dữ liệu chứng sinh - khai sinh và hình thành hồ sơ số công dân là bước cụ thể hóa chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Chỉ đạo điều hành