Giá điện, giá xăng dầu giảm vì sao nhiều hàng hóa dịch vụ chưa giảm theo?

Qua 10 ngày giá điện, giá xăng dầu đã giảm nhưng thực tế đến ngày 10/11, hầu hết giá bán các mặt hàng tiêu dùng, dịch vụ thiết yếu trên thị trường đều chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt” với nhiều lý do khác nhau.

Từ ngày 1/11 vừa qua, việc giảm 2% giá bán lẻ điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa rộng, giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu vào hạ giá thành sản phẩm, người dân tiết kiệm chi tiêu và góp phần kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên thực tế đến ngày 10/11 cho thấy, hầu hết giá các mặt hàng tiêu dùng, dịch vụ thiết yếu trên thị trường đều chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt” theo giá điện và xăng dầu. Đơn cử đối với các mặt hàng lương thực, thực phẩm tại các siêu thị hay chợ dân sinh, giá bán gần như giữ nguyên, thậm chí có mặt hàng còn tăng giá bởi yếu tố thời tiết.

Chị Hoàng Ngọc Anh, tiểu thương bán thịt tại chợ Nguyễn Công Trứ (Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết, giá thịt lợn, thịt heo tại các đầu mối giết mổ chưa thay đổi, chi phí vận chuyển, kiểm dịch, phí chợ cũng không thấy giảm nên các tiểu thương vẫn duy trì giá bán như trước.

 

“Từ gốc người nuôi lợn, nuôi bò bán ra giá đã cao vì họ phải đầu tư thức ăn, chăm sóc, nhân công các thứ đều tăng. Đến khi bán cho các lò giết mổ lại thêm tiền công vận chuyển, kiểm dịch, bảo quản mới có hàng cung cấp cho các tiểu thương. Nói chung giá điện và xăng dầu là một phần chi phí trong quá trình chăn nuôi, mua bán, chế biến nhưng vẫn còn nhiều chi phí khác cộng vào nên giá bán lẻ sẽ giảm chậm”, chị Ngọc Anh chia sẻ.

Nhiều năm qua, bất cứ thời điểm nào giá điện, giá xăng dầu được điều chỉnh tăng, hàng loạt các doanh nghiệp sản xuất, vận tải có ngay động thái cộng thêm các chi phí này vào giá thành sản phẩm, tăng giá cước vận tải khiến giá nhiều loại hàng hóa, dịch vụ buộc phải nhích lên. Nhưng ngược lại, giá xăng dầu giảm, thậm chí có lúc giảm sâu, giá hàng hóa và nhất là cước vận tải thường giảm rất chậm với nhiều lý do khác nhau.

Một lái xe tải (đề nghị giấu tên) tuyến cố định Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội) đi Cảng Chùa Vẽ (Hải Phòng) chia sẻ, bản thân chưa thấy đơn vị thông báo thay đổi cước, vì thực tế giá dầu có giảm nhưng vẫn ít hơn giá xăng. Hơn nữa trong hợp đồng vận tải, hai bên thường tính giá xăng dầu theo từng quý với mức biến động trong khoảng cho phép, nên việc thay đổi giá cước thường được tính lại sau chu kỳ 3 tháng.

Giá bán thường có độ trễ nhất định

Trao đổi nghịch lý này với PGS.TS. Ngô Trí Long, Chuyên gia kinh tế Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam, ông cho biết, đây là vấn đề rất thực tế, đồng thời là phép thử quan trọng đối với hiệu quả chính sách giảm thuế. Qua ba lần điều chỉnh từ ngày 1 - 5/11, giá xăng đã giảm đáng kể (khoảng 18%), tạo điều kiện giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân. Nhưng giá nhiên liệu giảm 18% không có nghĩa giá hàng hóa, dịch vụ cũng phải giảm 18%.

“Giả sử 1 doanh nghiệp vận tải có chi phí nhiên liệu chiếm 30% tổng chi phí, khi nhiên liệu giảm 18%, tổng chi phí chỉ giảm khoảng 5,4% nếu các yếu tố khác không thay đổi. Đây là phép tính minh họa, còn mức giảm thực tế phụ thuộc vào đặc điểm từng doanh nghiệp và mức giảm giữa các loại nhiên liệu rất khác nhau. Đơn cử trong kỳ điều hành ngày 5/11, giá xăng E5RON92 giảm 2.305 đồng/lít, nhưng dầu diesel chỉ giảm 180 đồng/lít, vì vậy không thể áp mức giảm giá xăng cho toàn bộ hoạt động vận tải hàng hóa sử dụng dầu diesel. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp còn tồn kho nguyên liệu mua với giá cao, hợp đồng đã ký trước đó và những chi phí khác chưa giảm. Vì vậy, giá bán thường có độ trễ nhất định”, PGS.TS. Ngô Trí Long phân tích.

Điều đáng quan tâm theo PGS.TS. Ngô Trí Long là thường giá đầu vào tăng sẽ khiến giá bán tăng nhanh, nhưng khi giá đầu vào giảm, giá bán lại điều chỉnh chậm. Nếu tình trạng này kéo dài nhưng không có lý do kinh tế hợp lý, lợi ích từ chính sách giảm thuế có nguy cơ bị giữ lại ở các khâu trung gian. Do đó, cần đánh giá tác động của chính sách không chỉ ở giá xăng tại cửa hàng bán lẻ, còn ở giá cước vận tải, chi phí logistics và giá hàng hóa đến tay người tiêu dùng, cũng như không đơn thuần là vấn đề điều chỉnh giá, còn phản ánh chất lượng cạnh tranh và tính minh bạch của thị trường.

Hơn nữa, trong kinh tế thị trường, doanh nghiệp có quyền quyết định giá bán theo quy định pháp luật, vì vậy nhà nước không nên can thiệp hành chính, yêu cầu mọi doanh nghiệp phải giảm giá theo một tỷ lệ giống nhau. Tuy nhiên, quyền tự chủ định giá phải đi cùng trách nhiệm tuân thủ pháp luật về giá và cạnh tranh, nên cần phân biệt hai hiện tượng: Doanh nghiệp chưa giảm giá do độ trễ chi phí hợp lý và doanh nghiệp lợi dụng điều kiện thị trường để duy trì giá cao bất hợp lý.

“Đối với những ngành chịu ảnh hưởng lớn từ xăng dầu, điện như vận tải, logistics, phân phối hàng hóa, cơ quan quản lý cần thường xuyên theo dõi diễn biến chi phí đầu vào và giá bán đầu ra; tăng cường kiểm tra khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, với thị trường có mức độ tập trung cao, phải chú trọng phòng ngừa hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh hoặc lạm dụng vị trí thống lĩnh. Song song với đó là nâng cao tính công khai, minh bạch thông tin giá cả, để người tiêu dùng có cơ sở lựa chọn và doanh nghiệp phải cạnh tranh thực chất”, PGS.TS. Ngô Trí Long lưu ý.

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/11, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn đề cập, vấn đề quan trọng hiện nay là bảo đảm việc giảm giá điện, xăng dầu được phản ánh vào giá các hàng hóa, dịch vụ sử dụng những yếu tố này làm đầu vào. Từ đó Bộ Công Thương đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, yêu cầu điều chỉnh giá bán phù hợp khi chi phí đầu vào giảm.

Theo PGS.TS. Ngô Trí Long, nhà nước không nên làm thay thị trường trong việc quyết định giá, nhưng phải bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và không để doanh nghiệp trục lợi từ sự thiếu minh bạch. “Nếu ngân sách đã chấp nhận giảm thuế mà người tiêu dùng không được hưởng lợi tương xứng, mục tiêu hỗ trợ sức mua và kiềm chế lạm phát sẽ bị hạn chế”, PGS.TS. Ngô Trí Long nhìn nhận.

link nguồn:https://vov.vn/thi-truong/gia-dien-gia-xang-dau-giam-vi-sao-nhieu-hang-hoa-dich-vu-chua-giam-theo-post1348871.vov

Xem nhiều nhất