Các ĐBQH đoàn Hà Tĩnh đồng tình về việc sửa đổi các dự án luật ở lĩnh vực tư pháp nhằm kịp thời hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật...

Bước sang ngày làm việc thứ 3 của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, đầu buổi sáng 19/10, Quốc hội nghe báo cáo về các dự án luật thuộc lĩnh vực tư pháp, gồm: Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Tiếp đó, Quốc hội dành thời gian thảo luận tổ.

ĐBQH cho rằng việc sửa đổi các dự án luật là cần thiết nhằm kịp thời hoàn thiện thể chế, khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành. Đồng thời, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách TTHC và chuyển đổi số. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính minh bạch, cạnh tranh, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho hoạt động của luật sư, đấu giá tài sản, nuôi con nuôi, phù hợp với yêu cầu phát triển KT-XH và hội nhập quốc tế.

Hoàn thiện quy định về đấu giá tài sản, bảo đảm minh bạch, thống nhất

Thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về điều kiện, tiêu chuẩn và trách nhiệm của đấu giá viên. Trong đó, quy định tối thiểu về đào tạo, tập sự, kiểm tra kết quả tập sự; bảo đảm người không được đào tạo chuyên ngành luật được trang bị kiến thức pháp luật nền tảng liên quan trực tiếp đến hoạt động đấu giá. Quy định rõ căn cứ, trình tự, thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề và bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người bị ảnh hưởng.

Rà soát, làm rõ các quy định về tiền đặt trước, đấu giá theo thủ tục rút gọn và xử lý vi phạm, trên cơ sở đánh giá đầy đủ tình trạng trả giá cao rồi bỏ tiền đặt trước, tác động của việc nâng mức tiền đặt trước đối với người có nhu cầu thực sự và mối quan hệ giữa tiền đặt trước với tiền đặt cọc. Quy định rõ trách nhiệm công khai, lưu trữ hồ sơ, kiểm tra, giám sát đối với đấu giá theo thủ tục rút gọn; xây dựng tiêu chí xác định thời hạn cấm tham gia đấu giá phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và việc khắc phục hậu quả; quy định rõ thẩm quyền, trình tự, quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện và thời điểm tính thời hạn cấm. Bên cạnh đó, bảo đảm sự thống nhất giữa thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện, yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và các quy định pháp luật có liên quan.

Đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đề nghị rà soát, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch, an toàn và thống nhất trong tổ chức đấu giá trực tuyến. Trong đó, bổ sung hành vi bị nghiêm cấm đối với việc can thiệp trái phép, tấn công, làm gián đoạn hoặc sai lệch dữ liệu của hệ thống đấu giá trực tuyến và Cổng Đấu giá tài sản quốc gia; làm rõ phạm vi áp dụng đối với quyền sử dụng đất, bổ sung khoảng cách tối thiểu giữa các lần thông báo công khai. Đại biểu đề nghị không quy định hình thức bốc thăm xác định người trúng đấu giá khi không có người trả giá hoặc giá trả không hợp lệ, mà xác định đây là trường hợp đấu giá không thành; trường hợp cần ngăn ngừa thông đồng, nghiên cứu quy định người tham dự nhưng không trả giá không được nhận lại tiền đặt trước.

Làm rõ cơ chế sử dụng dịch vụ pháp lý và trách nhiệm của tổ chức hành nghề luật sư

Đối với Luật Luật sư (sửa đổi), các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về thi tuyển và quản lý đội ngũ luật sư. Trong đó làm rõ nguồn lực tài chính, nhân lực của Hội đồng tuyển chọn luật sư; quy định các nguyên tắc bảo đảm kỳ thi quốc gia về luật sư được tổ chức khách quan, minh bạch, đồng thời làm rõ cơ chế tài chính, nhân lực, phối hợp, giám sát và quyền khiếu nại, tố cáo của người dự thi. Nghiên cứu cơ chế giải quyết khiếu nại của luật sư đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, tránh khoảng trống pháp lý; đồng thời, xác định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND cấp tỉnh đối với luật sư và hành nghề luật sư tại địa phương.

Làm rõ cơ chế sử dụng dịch vụ pháp lý và trách nhiệm của tổ chức hành nghề luật sư; nhất là nguồn kinh phí chi trả, phương thức lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Quy định rõ trách nhiệm trong trường hợp ý kiến pháp lý không chính xác, cơ chế kiểm soát chất lượng dịch vụ và yêu cầu bảo đảm không có xung đột lợi ích với nhà đầu tư.

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Hà My - Thanh tra viên, Thanh tra tỉnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị nghiên cứu miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý bậc III có thời gian công tác lâu năm, giàu kinh nghiệm thực tiễn. Bổ sung cơ chế bảo đảm thực hiện quyền của luật sư và quy định rõ phạm vi, phương thức thực hiện nghĩa vụ cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, trợ giúp pháp lý. 
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ thẩm quyền xem xét trường hợp Chủ nhiệm Đoàn Luật sư quá 65 tuổi; bổ sung quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật, thời hạn và trình tự, thủ tục khiếu nại, giải quyết khiếu nại đối với quyết định xử lý kỷ luật luật sư, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư.

Quy định về điều kiện, thủ tục và hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi

Đối với Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), các đại biểu cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện quy định về giải quyết nuôi con nuôi, bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em; trong đó nghiên cứu bổ sung các nguyên tắc về lưu trữ hồ sơ, điều kiện và trình tự tiếp cận thông tin về nguồn gốc của người được nhận làm con nuôi; quy định phù hợp điều kiện của người được nhận làm con nuôi trong phạm vi gia đình. Xác định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa cơ quan công an, cơ quan tư pháp và các cơ quan liên quan trong xác minh nhân thân của trẻ em, bảo đảm chặt chẽ, chính xác nhưng không kéo dài thời gian chờ đợi của trẻ.

Rà soát các quy định về chấm dứt việc nuôi con nuôi và hệ quả pháp lý, cân nhắc trường hợp chấm dứt khi con nuôi chưa thành niên mà cả cha nuôi và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo, không còn khả năng chăm sóc trẻ, bảo đảm thống nhất với Luật Trẻ em và mục tiêu duy trì môi trường gia đình ổn định, bền vững cho trẻ. Rà soát quy định về hệ quả pháp lý khi chỉ có cha nuôi hoặc mẹ nuôi chết, đánh giá đầy đủ tác động của việc chấm dứt quyền, nghĩa vụ nuôi con nuôi đối với các thành viên khác trong gia đình nhận nuôi.

Cho ý kiến về dự án luật, đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đưa ra dẫn chứng thực tiễn tại địa phương và đề nghị nghiên cứu bổ sung căn cứ, trình tự, thủ tục xác minh nguồn gốc, xác định tình trạng pháp lý và giải quyết việc nuôi con nuôi đối với trường hợp trẻ em chưa xác định được cha, mẹ đẻ, đang được cá nhân trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng nhưng không có biên bản xác nhận trẻ bị bỏ rơi hoặc hồ sơ giao nhận trẻ theo quy định, nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý phát sinh từ thực tiễn, bảo đảm quyền được đăng ký khai sinh, có quốc tịch và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của trẻ em.