Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Nghị định có hiệu lực từ ngày 31/01/2026.

Nghị định 49/2026/NĐ-CP tập trung sửa đổi, bổ sung quy định về phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai, qua đó tăng cường tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Nghị định số 49/2026/NĐ-CP quy định phân cấp thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện trong lĩnh vực đất đai

Theo quy định mới, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phân cấp thực hiện nhiều thẩm quyền quan trọng, bao gồm quyết định thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; điều chỉnh, gia hạn thời hạn sử dụng đất; chuyển hình thức sử dụng đất; công nhận quyền sử dụng đất; chấp thuận việc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án; chấp thuận, phê duyệt phương án sử dụng đất. Trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội và điều kiện thực tiễn của từng địa phương, UBND cấp tỉnh được quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trực thuộc nhằm bảo đảm việc tổ chức thực hiện phù hợp, linh hoạt và hiệu quả.

Cùng với việc phân cấp thẩm quyền quyết định, Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và xử lý các nội dung liên quan đến giấy chứng nhận. Theo đó, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền quyết định của cấp tỉnh. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trong các trường hợp thuộc thẩm quyền quyết định của cấp xã, bao gồm cả việc xác định lại diện tích đất ở. Đối với các trường hợp còn lại, Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện cấp Giấy chứng nhận, đăng ký đất đai lần đầu hoặc đăng ký biến động theo quy định.

Các cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đồng thời chịu trách nhiệm đính chính, thu hồi, hủy Giấy chứng nhận đã cấp có sai sót và thực hiện việc cấp lại theo đúng quy định của pháp luật. Đối với những hồ sơ, thủ tục đã và đang được giải quyết trước thời điểm Nghị định có hiệu lực, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quyết định áp dụng theo quy định mới hoặc tiếp tục giao cho cơ quan, người có thẩm quyền đang thụ lý giải quyết, bảo đảm tính liên tục, không làm gián đoạn hoạt động quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Nghị định 49/2026/NĐ-CP yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp tỉnh khẩn trương hoàn thiện và ban hành quy định về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai chậm nhất đến ngày 01/7/2026, theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân trong từng khâu thực hiện. Quy định mới phải xác định cụ thể thời gian giải quyết, thành phần hồ sơ, các giấy tờ chứng minh đối tượng được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính về đất đai, đồng thời chuẩn hóa các biểu mẫu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Trong thời gian chưa ban hành quy định mới, UBND cấp tỉnh được phép áp dụng trình tự, thủ tục hành chính theo quy định pháp luật trước ngày 31/01/2026 hoặc quyết định trình tự, thủ tục đối với từng trường hợp cụ thể. Các quy định về trình tự, thủ tục hành chính đất đai sau khi ban hành phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh và Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bảo đảm tính minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận và thực hiện.