Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Bộ Chính trị thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị và đồng ý phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế.

Chiều 21/7, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM về dự án Luật Phát triển đô thị.

Chủ tịch Quốc hội cho biết Bộ Chính trị đã thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị và đồng ý phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế.

Bộ Chính trị cũng giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội, các cơ quan có liên quan hoàn thiện hồ sơ tài liệu có liên quan về mô hình tổ chức, cơ chế chính sách đối với khu kinh tế đặc biệt, đảm bảo sự chủ động, linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ nhưng phải phù hợp với Hiến pháp.

Việc xây dựng Luật Phát triển đô thị thay cho cách thức mỗi thành phố đề xuất một nghị quyết đặc thù riêng, theo Chủ tịch Quốc hội, là bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế.

Chủ tịch Quốc hội nhận định dự án luật này không chỉ nhằm tạo động lực phát triển cho TPHCM, mà còn phải hình thành khuôn khổ pháp lý chung để các đô thị khác trong cả nước được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. “Đây là dấu mốc chuyển từ tư duy quản lý nhà nước về đô thị sang quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đề cập yêu cầu hoàn thiện mô hình quản trị đô thị, Chủ tịch Quốc hội cho rằng thực chất của phân cấp, phân quyền là giao thẩm quyền tại chỗ cho chính quyền đô thị, để địa phương chủ động quyết định chủ trương đầu tư, cấp phép, thu hồi đất và xử lý các vấn đề phát sinh trên địa bàn. Đây phải được xem là một trong những đột phá lớn của dự án Luật.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. "Trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm, và đề nghị thiết lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, cho doanh nghiệp, cho Quốc hội và HĐND giám sát.

Cùng với đó, cần làm rõ giới hạn pháp lý trong việc chủ động thí điểm các cơ chế mới và có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Bên cạnh yêu cầu  thể chế hóa mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng - TOD, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật cần nghiên cứu cho phép địa phương đấu giá quyền phát triển không gian ngầm, không gian trên cao tại các nhà ga, nút giao thông thuộc khu vực TOD. Đồng thời, cần có cơ chế thu hồi phần giá trị đất đai tăng thêm do đầu tư hạ tầng mang lại để bổ sung ngân sách và tái đầu tư phát triển hạ tầng đô thị.

Dự thảo Luật cũng cần cắt giảm các tầng nấc trung gian, rút ngắn thủ tục đầu tư, cho phép thực hiện song song việc thẩm định quy hoạch, đất đai và môi trường đối với các dự án đô thị chiến lược. Theo Chủ tịch Quốc hội, hiệu quả triển khai dự án hiện nay phụ thuộc rất lớn vào việc tháo gỡ thủ tục, bồi thường, tái định cư và thu hồi đất.

Cũng theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo Luật phải quy định rõ cơ chế thu hồi đất để tái thiết, chỉnh trang đô thị, cải tạo các khu đô thị cũ trên cơ sở tỷ lệ đồng thuận của cộng đồng dân cư, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.

Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế lựa chọn nhà đầu tư có cam kết cung cấp hạ tầng xã hội cao hơn quy chuẩn; quy định tỷ lệ ngân sách thu được từ đất đai và phát triển đô thị được giữ lại để tái đầu tư tại địa phương trong một thời hạn ổn định.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Luật Phát triển đô thị phải đồng thời thực hiện hai mục tiêu tạo cơ chế đủ mạnh cho TPHCM phát triển và xây dựng khuôn khổ pháp lý chung để các đô thị khác trong cả nước được thụ hưởng.

Chủ tịch Quốc hội cơ bản đồng tình với đề xuất phấn đấu trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Dự án Luật phải được xây dựng theo hướng sau khi ban hành, TPHCM có thể triển khai ngay, chủ động xây dựng chương trình hành động và tổ chức thực hiện, hạn chế tối đa việc phải chờ đợi các văn bản hướng dẫn.