Bộ Giáo dục hủy điểm thi tốt nghiệp của 328 thí sinh chuyên Tuyên Quang, cho thi lại, song nhìn nhận các em cũng bị ảnh hưởng tâm lý, cần có góc nhìn nhân văn, toàn cục.

Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sáng 5/8 chủ trì họp báo về phương án với thí sinh trường chuyên Tuyên Quang.

Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng, cho biết cơ quan an ninh điều tra, Bộ Công an, xác định có gian lận thi cử ở điểm thi này. Bước đầu, nhà chức trách thấy có sự móc nối của phụ huynh, thí sinh, giáo viên thừa nhận vào phòng thi nhắc bài. Một số thí sinh cũng thừa nhận có trao đổi bài, nhưng chưa phản ánh đúng mức độ sai phạm.

Theo đại diện Bộ Công an, đây là sai phạm có tổ chức. Quá trình điều tra gặp khó khăn vì nhiều người liên quan. Ông đánh giá 328 thí sinh ở tuổi 18 đủ năng lực hành vi, nhận thức pháp luật nhưng thực tế nhận thức còn hạn chế. Đến nay, 29 bị can bị khởi tố, trong đó 7 người bị tạm giam, cùng tội danh Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Ban chỉ đạo kỳ thi thống nhất đề xuất hủy điểm thi tốt nghiệp ngày 11-12/6 tại trường THPT chuyên Tuyên Quang, tổ chức thi lại tất cả môn, dự kiến vào 14-15/8, công bố điểm vào ngày 19/8.

Lý do là qua phân tích, Bộ nhận thấy điểm tất cả môn thi của nhóm này cao hơn các trường THPT chuyên trên cả nước. Tổ chức thi lại nhằm đảm bảo trung thực, khách quan và công bằng, không phải là biện pháp xử lý kỷ luật. Thí sinh vi phạm sẽ bị xử lý căn cứ kết quả điều tra sau này.

Cần ổn định tâm lý học sinh chuyên Tuyên Quang

Theo ông Thưởng, vụ việc rất phức tạp, để điều tra đến cùng thì cần thời gian. Bộ đã rất nghiêm túc, khẩn trương xác minh. Các em nhận thức bước đầu ở mức độ khác nhau nên chưa cụ thể hóa được. Nếu vụ việc kéo dài thì ảnh hưởng lợi ích, quyền lợi hợp pháp của học sinh.

Cơ quan điều tra xác định đây là sai phạm của cả hội đồng. Điểm thi bất thường của học sinh là hệ quả của hội đồng, những người có chức trách trong kỳ thi.

Với cách nhìn nhân văn và khoa học giáo dục, Bộ không phân biệt đâu là học sinh trung thực và chưa trung thực. Các em cũng bị ảnh hưởng tâm lý. Thi lại sẽ giúp các em có được điểm thật, không phải lo ngại điểm của mình có thật hay không.

"Chúng tôi đề nghị tỉnh Tuyên Quang ổn định tâm lý của học sinh, đảm bảo danh tính của các em", ông Thưởng nói. "Mọi biện pháp xử lý phải nhìn ra toàn cục".

Không ảnh hưởng xét tuyển đại học

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, cho biết tuyển sinh đại học tách bạch với thi. Các trường ngoài xét điểm thi tốt nghiệp THPT còn dùng điểm các kỳ thi riêng, xét kết hợp...

Với thí sinh THPT chuyên Tuyên Quang, bị hủy kết quả thi ngày 11-12/6 đồng nghĩa không đạt điều kiện để xét tuyển đại học (đạt tối thiểu 15 điểm thi ba môn trở lên). Do đó, các em bị loại khỏi đợt lọc ảo từ ngày 4 đến 9/8. Tuy nhiên, hồ sơ, nguyện vọng của nhóm này được giữ nguyên, được xét khi có điểm thi lại.

Ông Thảo khẳng định như vậy không ảnh hưởng đến gần 875.000 thí sinh khác đăng ký xét tuyển năm nay.

Chỉ tiêu tuyển sinh của các đại học sẽ được tính toán, đảm bảo học sinh chuyên Tuyên Quang nếu trúng tuyển, kể cả ở những ngành "hot" vẫn được nhập học, theo ông Thảo.

Đề thi lại 'không khó hơn, không dễ hơn'

Bộ Giáo dục cho biết sẽ tổ chức kỳ thi lại đúng quy chế, đề thi được bảo mật. Cơ quan này nhận định ra đề thi luôn là công việc khó khăn. Với kỳ thi lại, khâu này sẽ thách thức hơn bởi cần đối sánh với điểm thi đợt 1.

"Bộ đã giao ban ra đề thi đảm bảo sự cân bằng, tất nhiên không được 100%, nhưng phải đảm bảo", ông Thưởng cho biết. Đề sẽ không thách đố, cũng không dễ dãi, nhưng cần đúng tình hình cụ thể để các thầy cô làm "có tâm" nhất, không dễ hơn, không khó hơn đợt 1. Nhà chức trách sẽ mời chuyên gia về khảo thí để cân bằng độ khó dễ cả hai đợt thi.

"Chúng tôi làm rất kỹ lưỡng, thận trọng", ông Thưởng nói, cho biết sẽ công bố phổ điểm đợt thi lại này.

Ông nhấn mạnh nguyên tắc tổ chức thi lại không phải để hợp pháp hóa kết quả hay xóa bỏ vi phạm của thí sinh nếu có. Sau này, nếu cơ quan chức năng xác định có vi phạm quy chế, thí sinh sẽ xử lý, kể cả việc cho ngừng học đại học

Các khâu còn lại (coi thi, chấm thi...) của kỳ thi vẫn được giao cho tỉnh Tuyên Quang tổ chức, theo quy chế. Theo ông Thưởng, có ý kiến về việc lắp camera ở 15 phòng thi đợt này, song ông cho rằng chưa cần thiết.

Ông nhận định phương thức, thủ đoạn gian lận ngày càng tinh vi, phát triển rất nhanh. Năm tới, Bộ sẽ nghiên cứu lắp camera, song đây cũng có thể rủi ro vì cả nước có tới 54.000 phòng thi.

Cuộc họp báo kết thúc lúc 10h15. Ông Thưởng một lần nữa nhấn mạnh về tính chất đặc biệt của sự việc, ảnh hưởng uy tín của kỳ thi tốt nghiệp và cả ngành giáo dục. Theo ông, phương án tổ chức thi lại được xem xét trên nhiều phương diện, từ việc lấy ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, căn cứ kết quả điều tra của Bộ Công an, tới tham khảo quan điểm chuyên gia, nhà báo.

"Một số phương án được đưa ra, song không cái nào phù hợp hết với ý kiến dư luận", ông nói. "Lựa chọn thi lại là hợp tình, hợp lý nhất trong thời điểm hiện tại".

Theo ông, tỉnh Tuyên Quang phải chịu trách nhiệm về việc mất an toàn kỳ thi. Bộ Giáo dục sẽ tiếp tục rà soát quy chế, quy định, làm tốt hơn công tác quản trị rủi ro.

"Chúng ta rất buồn, đau xót khi có tiêu cực này, trong khi Đảng và Nhà nước dành nhiều đột phá cho giáo dục. Nhưng bên cạnh đó, phải nói đa số, gần như tuyệt đối các điểm thi làm việc nghiêm túc", ông nói.

Điểm thi tốt nghiệp của học sinh chuyên Tuyên Quang gây chú ý hôm 1/7. Hơn 290 trong số 328 thí sinh ở đây đạt từ 9 điểm Toán trở lên, khoảng 140 em đạt tuyệt đối. Tỉnh Tuyên Quang từng đề xuất cho tất cả thi lại, song Bộ yêu cầu tiếp tục xác minh đầy đủ, khách quan trước khi đưa ra hướng giải quyết.