Ngày 09/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch 2025, nhằm cụ thể hóa các nội dung quan trọng, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống quy hoạch quốc gia.

Ảnh BHT

Nghị định bao quát toàn bộ quy trình quy hoạch từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt đến tổ chức thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh. Trong đó, nội dung về lập quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh được quy định cụ thể, bao gồm việc xây dựng đề cương, xác định nội dung quy hoạch, tổ chức lấy ý kiến và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Đồng thời, quy trình thẩm định, quyết định hoặc phê duyệt quy hoạch cũng được chuẩn hóa nhằm bảo đảm tính chặt chẽ và nhất quán.

 Nghị định cũng quy định rõ việc xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác hệ thống này, tạo nền tảng dữ liệu thống nhất, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước cũng như nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Nghị định đã bổ sung quy định chặt chẽ về thời gian lập quy hoạch nhằm khắc phục tình trạng kéo dài, chậm tiến độ trong thời gian qua. Theo đó, quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia và quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải hoàn thành trong thời hạn không quá 24 tháng. Đối với quy hoạch ngành và quy hoạch vùng, thời gian lập tối đa là 18 tháng. Quy hoạch tỉnh cũng không vượt quá 18 tháng và phải bảo đảm tiến độ phù hợp với quy hoạch vùng.

Trong các trường hợp đặc biệt như thiên tai, dịch bệnh hoặc yêu cầu từ cấp có thẩm quyền, thời gian lập quy hoạch có thể được xem xét gia hạn, tuy nhiên mức gia hạn tối đa không quá 6 tháng. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo áp lực tích cực, buộc các cơ quan liên quan nâng cao trách nhiệm, đồng thời bảo đảm tính kịp thời của quy hoạch trong bối cảnh phát triển nhanh và nhiều biến động.

Bên cạnh đó, các quy định về kiểm tra hoạt động quy hoạch, đánh giá và điều chỉnh quy hoạch được thiết kế theo hướng tăng cường giám sát, kịp thời xử lý những bất cập phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm quy hoạch luôn phù hợp với yêu cầu phát triển.

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định là quy định chặt chẽ về điều kiện năng lực chuyên môn đối với tổ chức tư vấn lập quy hoạch. Theo đó, tổ chức tư vấn trong nước khi tham gia lập quy hoạch cấp quốc gia, vùng và tỉnh phải có tối thiểu một chuyên gia chủ trì và ít nhất năm chuyên gia tham gia, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ và kinh nghiệm.

Đối với chuyên gia chủ trì, yêu cầu đặt ra khá cao với tối thiểu 15 năm kinh nghiệm đối với người có trình độ đại học hoặc 8 năm đối với người có trình độ thạc sĩ trở lên. Không chỉ dừng ở thâm niên, chuyên gia còn phải có kinh nghiệm thực tế, từng chủ trì hoặc tham gia các quy hoạch cùng cấp đã được phê duyệt. Quy định này nhằm bảo đảm người đứng đầu nhóm tư vấn có đủ năng lực điều phối, tích hợp các nội dung phức tạp của quy hoạch.

Trong khi đó, các chuyên gia tham gia cũng phải có ít nhất 10 năm kinh nghiệm (hoặc 5 năm với trình độ thạc sĩ trở lên) và đã từng tham gia xây dựng ít nhất một quy hoạch thuộc hệ thống quy hoạch được phê duyệt. Việc siết chặt tiêu chuẩn đội ngũ tư vấn được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng sản phẩm quy hoạch, hạn chế tình trạng thiếu tính khả thi.

Nghị định cũng làm rõ thẩm quyền lựa chọn tổ chức tư vấn nước ngoài. Theo đó, các cơ quan lập quy hoạch ở cấp quốc gia có quyền quyết định lựa chọn tư vấn nước ngoài dựa trên kinh nghiệm và hồ sơ năng lực. Tương tự, các bộ, ngành và địa phương cũng được chủ động lựa chọn đối tác tư vấn quốc tế đối với quy hoạch ngành, vùng và tỉnh. Quy định này mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, kinh nghiệm quốc tế, đồng thời vẫn bảo đảm quyền chủ động của cơ quan quản lý trong nước.

Về nguồn lực hỗ trợ cho hoạt động quy hoạch, Nghị định cho phép huy động đa dạng các nguồn lực từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, bao gồm viện trợ không hoàn lại, tài trợ tài chính, kết quả nghiên cứu, cũng như hỗ trợ về đào tạo, hội thảo, khảo sát. Tuy nhiên, việc tiếp nhận và sử dụng các nguồn lực này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về ngân sách, đồng thời bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, minh bạch, không vụ lợi và không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia.

Nghị định đặt ra “lằn ranh” rõ ràng khi không cho phép tiếp nhận nguồn lực nước ngoài đối với các nội dung quy hoạch liên quan đến bí mật nhà nước hoặc các lĩnh vực nhạy cảm theo quy định của Luật Quy hoạch. Đây được xem là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an ninh, chủ quyền trong công tác quy hoạch.

Liên quan đến các quy định chuyển tiếp, Nghị định cho phép tiếp tục thực hiện các quy hoạch thời kỳ 2021–2030 đã được phê duyệt trước thời điểm văn bản có hiệu lực cho đến hết kỳ quy hoạch hoặc khi được thay thế. Đối với các hồ sơ điều chỉnh quy hoạch đã trình trước ngày 01/3/2026 nhưng chưa được phê duyệt, việc xem xét tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật trước đó, bảo đảm tính liên tục, không gây gián đoạn.

Ngoài ra, các tổ chức tư vấn đã được lựa chọn trước thời điểm Nghị định có hiệu lực cũng không phải thực hiện lại thủ tục lựa chọn, góp phần giảm thiểu thủ tục hành chính và tiết kiệm thời gian, chi phí. Các nguồn lực hỗ trợ đã tiếp nhận trước đó cũng được tiếp tục sử dụng theo quy định cũ, nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc minh bạch, hiệu quả mà Nghị định đặt ra.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 09/3/2026.

Xem toàn bộ nội dung văn bản tại file đính kèm./.