Đại biểu Quốc hội nhận định, việc cho phép người dân nghỉ lễ có hưởng lương không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa mà còn tạo ra một điểm rơi để kích cầu tiêu dùng văn hóa, du lịch nội địa.

Ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc

Thảo luận tại Quốc hội về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam sáng 22/4, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) cho biết, dự thảo đã đưa Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương gắn với kích cầu tiêu dùng văn hóa.

Dự thảo ấn định ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam quy định người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, cùng với đó là việc miễn hoặc giảm lệ phí tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào ngày này. Dự thảo còn quy định khuyến khích thanh thiếu niên tham gia các hoạt động văn hóa.

Đại biểu nhận thấy đây là một quyết sách mang tính biểu tượng quốc gia mạnh mẽ, có tác động thực tiễn sâu rộng. Việc cho phép người dân nghỉ lễ có hưởng lương không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa mà còn trực tiếp tạo ra một điểm rơi để kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy du lịch nội địa.

Tuy nhiên theo đại biểu, thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở văn hóa, thể thao công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá. Như vậy sẽ tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.

Cũng thảo luận về nội dung này, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho hay, để thể chế hóa Ngày Văn hóa Việt Nam được nghỉ nguyên lương, tới đây sẽ phải sửa Bộ luật Lao động. Việc đưa Ngày Văn hóa Việt Nam ngày 24/11 hằng năm được nghỉ hưởng nguyên lương vào Bộ luật Lao động có tính pháp lý cao. Vì vậy, đại biểu kiến nghị cân nhắc nội dung này.

Đa dạng hóa các tiêu chí công nhận tài năng để xét đặc cách tuyển dụng

Liên quan đến thể chế hóa chính sách đãi ngộ đặc thù, bảo vệ và thu hút nhân tài cho lực lượng lao động nghệ thuật, theo đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, dự thảo cho phép các đơn vị sự nghiệp công lập tuyển dụng thông qua thi tuyển đối với các nghệ sĩ tài năng, du học sinh đạt giải thưởng quốc tế.

Đáng chú ý nhất là chế độ phụ cấp ưu đãi nghề rất cao từ 40% đến 60% mức lương hiện hưởng dành cho người làm việc trong nghệ thuật biểu diễn truyền thống, cổ điển, xiếc hay những người làm việc tại vùng sâu, vùng xa.

Đồng thời, nhà nước hỗ trợ kinh phí đào tạo lại cho nghệ sĩ các ngành đặc thù để chuyển đổi vị trí làm việc khi hết tuổi nghề. Đại biểu nhận thấy đây là một chuỗi quy định mang tính nhân văn sâu sắc thể hiện sự thấu hiểu tường tận của nhà lập pháp đối với tuổi nghề vô cùng ngắn ngủi và quá trình rèn luyện khắc nghiệt của nghệ sĩ.

"Việc đãi ngộ cao cho nghệ thuật truyền thống và cổ điển sẽ giúp giữ gìn bản sắc dân tộc trước áp lực của kinh tế thị trường", đại biểu Hà Nội nhấn mạnh.

Để quy định này có sức thuyết phục hơn, đại biểu Hồng Hà đề nghị đa dạng hóa các tiêu chí công nhận tài năng để xét đặc cách tuyển dụng, không chỉ bó hẹp ở tiêu chí huy chương, giải thưởng khu vực, quốc tế. Bởi trong nghệ thuật truyền thống không ít cá nhân xuất chúng, nghệ nhân dân gian.

Theo đại biểu, dù họ không tham gia các cuộc thi lấy huy chương nhưng có sức ảnh hưởng to lớn vào việc thực hành và truyền dạy di sản. Vì vậy, đại biểu kiến nghị họ cũng cần được áp dụng cơ chế đặc thù này.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội) góp ý về cơ chế chấp nhận rủi ro tại Điều 8 và Điều 11 của dự thảo nghị quyết. Đại biểu cho rằng định hướng chính sách đã đúng nhưng chưa đủ để vận hành. Dự thảo đã đề cập cơ chế khoán chi, đặt hàng và quỹ văn hóa theo hướng chấp nhận rủi ro nhưng chưa làm rõ cách thức nghiệm thu và thanh quyết toán.

Trong thực tế đây chính là nút thắt lớn nhất khi triển khai các chính sách liên quan đến thanh toán bởi đang áp dụng logic quản lý tài chính công truyền thống vào lĩnh vực văn hóa.

Do đó đại biểu Phương Thủy đề nghị cần sửa trực tiếp vào Điều 8 theo hướng quy định rõ việc nghiệm thu sản phẩm sáng tạo sử dụng ngân sách phải thông qua hội đồng chuyên môn độc lập và kết luận của hội đồng về giá trị tư tưởng, nghệ thuật là căn cứ chủ yếu để thanh quyết toán.