Nghị quyết mới xác định phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn, đồng thời hình thành những trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia và khu vực.

Sáng 29/7, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa 14, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị giới thiệu nội dung Nghị quyết về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Ông cho biết biển được định vị là một trong những động lực chiến lược thực hiện Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng, trở thành không gian tăng trưởng mới, nơi hình thành các cực tăng trưởng, ngành kinh tế và động lực phát triển mới. Các lĩnh vực được ưu tiên đầu tư gồm kinh tế hàng hải hiện đại, kinh tế biển xanh, logistics biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi, khai thác bền vững khoáng sản biển, nuôi biển công nghiệp, đô thị biển, công nghiệp công nghệ cao ven biển, công nghệ sinh học biển và các ngành kinh tế đại dương mới.

Nghị quyết đề ra 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn, trong đó có huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn; phát triển đồng bộ hạ tầng, mở rộng không gian phát triển quốc gia, hình thành các trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia và khu vực.

Ngoài ra, các nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, đổi mới quy hoạch không gian biển; phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh; xây dựng đồng bộ hạ tầng; bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao đời sống người dân vùng biển.

Nghị quyết cũng đặt ra nhiệm vụ phát huy văn hóa biển; bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn trên biển, đảo; tăng cường hội nhập, hợp tác quốc tế và nâng cao vị thế quốc gia.

Theo Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, sau 8 năm thực hiện Nghị quyết 36 năm 2018 về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, nhận thức về vị trí, vai trò của biển được nâng lên rõ rệt. Thể chế, chính sách, pháp luật tiếp tục được hoàn thiện; quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và quản trị biển được tăng cường.

Kinh tế biển tiếp tục khẳng định vai trò động lực quan trọng của nền kinh tế. Hạ tầng, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và đô thị ven biển được đầu tư; điều tra cơ bản, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ biển được chú trọng. Đời sống người dân vùng ven biển, hải đảo được cải thiện; quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hợp tác quốc tế được củng cố.

Tuy nhiên, kinh tế biển phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế; cơ cấu ngành chuyển dịch chậm, năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh chưa cao. Thể chế, chính sách còn thiếu đồng bộ, quản trị biển chưa theo kịp yêu cầu phát triển; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực biển còn hạn chế...

Trong khi đó, Việt Nam có vùng biển rộng hơn một triệu km2, gấp khoảng 3 lần diện tích đất liền. Đây là không gian sinh tồn, phát triển chiến lược, cửa ngõ giao lưu quốc tế và bộ phận quan trọng cấu thành sức mạnh tổng hợp quốc gia. "Trong bối cảnh dư địa phát triển trên đất liền ngày càng tiệm cận giới hạn, phát triển hướng biển là xu thế tất yếu và là yêu cầu khách quan để mở rộng không gian phát triển quốc gia", ông Nghị nói.

Việc sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đổi mới quản trị quốc gia cũng đặt ra yêu cầu chuyển từ quản lý theo ngành, lĩnh vực sang quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển dựa trên dữ liệu số và quy hoạch.

Biển và đại dương từ lâu đã trở thành không gian cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia, gắn với quốc phòng, an ninh, tài nguyên, năng lượng, chuỗi cung ứng và các vấn đề an ninh truyền thống, phi truyền thống. Biển Đông luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, tác động trực tiếp đến hòa bình, ổn định và phát triển đất nước.

Tại cuộc họp ngày 8/6 về tổng kết Nghị quyết 36, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hướng những tư duy mới về phát triển quốc gia biển mạnh. Trọng tâm là chuyển từ phát triển kinh tế biển sang phát triển không gian biển quốc gia; từ khai thác biển sang làm giàu từ biển; từ phát triển riêng lẻ từng ngành sang liên ngành; từ dựa vào tài nguyên sang khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tri thức.

Tư duy phát triển cũng chuyển từ tập trung vào các ngành kinh tế biển sang xây dựng toàn diện sức mạnh quốc gia trên biển, đưa biển trở thành một trong những trụ cột của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nghị quyết xác định xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược lâu dài. Việt Nam hướng tới nền quản trị biển hiện đại, kinh tế biển phát triển, khoa học và công nghệ tiên tiến, môi trường bền vững, văn hóa giàu bản sắc, cộng đồng cư dân giàu mạnh, quốc phòng và an ninh được giữ vững.

Tư duy quản lý sẽ chuyển từ khai thác sang quản trị biển hiện đại; từ phát triển kinh tế ven biển sang phát triển quốc gia hướng biển; từ quản lý riêng lẻ theo ngành sang quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là động lực chính. Trọng tâm là phát triển, làm chủ tri thức, dữ liệu và công nghệ biển; đẩy mạnh điều tra cơ bản, nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ biển, đại dương. Các lĩnh vực được chú trọng gồm dữ liệu biển quốc gia, bản đồ số đại dương, trí tuệ nhân tạo trong quản trị biển, công nghệ biển sâu, công nghệ quan trắc và hệ thống giám sát biển thông minh.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu xây dựng mô hình quản trị biển hiện đại, thống nhất, liên thông, dựa trên dữ liệu và quy hoạch không gian biển quốc gia. Phạm vi quản trị bao gồm mặt biển, đáy biển, lòng đất dưới biển, các đảo, vùng ven biển và vùng trời trên biển, đồng thời bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa đất liền với biển, đảo.

Việc khai thác, sử dụng tài nguyên biển phải gắn với bảo vệ môi trường và bảo tồn hệ sinh thái, bảo đảm phát triển trong giới hạn sinh thái và khả năng chịu tải của môi trường biển, đại dương. Nghị quyết nêu rõ quan điểm kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.

Phát triển kinh tế biển phải gắn với củng cố quốc phòng, an ninh theo phương châm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Các quy hoạch, chiến lược và chương trình phát triển biển phải đồng thời phục vụ yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia.

Nghị quyết yêu cầu đánh giá đầy đủ tác động của cạnh tranh giữa các nước lớn, xử lý hài hòa tranh chấp và hoạt động khai thác dầu khí, khoáng sản biển phù hợp luật pháp quốc tế, giữ môi trường hòa bình và bảo đảm tự do hàng hải tại Biển Đông.

"Nghị quyết về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thể hiện tầm nhìn chiến lược trên nền tảng những tư duy mới và đột phá về biển. Đề nghị các đồng chí quán triệt sâu sắc, nâng cao nhận thức trong tư duy và hành động, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt để tổ chức thực hiện thành công mục tiêu", ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.