Tọa lạc bên dòng sông Lam hiền hòa, đền Chợ Củi (xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) không chỉ là điểm đến tâm linh nổi tiếng mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của vùng đất xứ Nghệ. Hằng năm, Lễ hội đền Chợ Củi được tổ chức nhằm tưởng nhớ, tri ân Đức Quan Hoàng Mười và các vị phúc thần, đồng thời góp phần bảo tồn di sản tín ngưỡng thờ Mẫu, giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và quảng bá hình ảnh quê hương Hà Tĩnh đến du khách gần xa.

Đền Chợ Củi – Điểm hội tụ văn hóa tâm linh xứ Nghệ

Nằm bên dòng sông Lam, trong không gian văn hóa giàu truyền thống của vùng đất Nghi Xuân, đền Chợ Củi từ lâu đã trở thành địa chỉ tâm linh quen thuộc đối với người dân Hà Tĩnh và du khách thập phương. Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng, di tích được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1993.

Đền là nơi thờ Đức Quan Hoàng Mười, nhân vật được tôn kính trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Trong tâm thức dân gian, hình tượng Quan Hoàng Mười gắn với tinh thần trung nghĩa, lòng yêu nước và ước vọng về cuộc sống bình an, hạnh phúc. Qua nhiều thế hệ, việc thờ phụng tại đền đã trở thành một phần trong đời sống tinh thần của cộng đồng, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân và niềm tin vào những giá trị tốt đẹp.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, đền Chợ Củi còn là không gian lưu giữ những tập tục, nghi lễ và sinh hoạt văn hóa dân gian được trao truyền qua nhiều thế hệ. Sự gắn kết giữa di tích với cảnh quan sông Lam, truyền thống lịch sử và đời sống cộng đồng đã tạo nên nét riêng của địa danh này trong bức tranh văn hóa Hà Tĩnh.

Trải qua thời gian, đền Chợ Củi vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương. Đây không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin, nguyện ước mà còn là điểm kết nối cộng đồng, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Lễ hội đền Chợ Củi – Nét đẹp truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ

Gắn liền với di tích là Lễ hội đền Chợ Củi, hoạt động văn hóa tâm linh có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống cộng đồng tại địa phương. Lễ hội được tổ chức hằng năm, với dịp chính lễ vào ngày 10/10 âm lịch, là thời điểm nhân dân hướng về Đức Quan Hoàng Mười và các vị phúc thần để bày tỏ lòng thành kính, tri ân công đức và cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình, quê hương. Lễ hội gồm phần lễ và phần hội, kết hợp hài hòa giữa các nghi thức truyền thống với hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu cộng đồng. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với những nghi thức như rước, cúng, tế theo chương trình của địa phương. Mỗi nghi lễ đều mang ý nghĩa riêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn đối với tiền nhân và những ước vọng bình an trong cuộc sống.

Trong khi đó, phần hội tạo nên không khí sôi nổi, gần gũi với đời sống nhân dân thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu. Đây là dịp để người dân gặp gỡ, tăng cường tình đoàn kết, đồng thời giới thiệu những nét đẹp trong phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của quê hương đến du khách.

Sức sống của Lễ hội đền Chợ Củi không chỉ nằm ở các nghi thức tín ngưỡng mà còn thể hiện ở khả năng kết nối các thế hệ. Từ người cao tuổi am hiểu phong tục đến lớp trẻ đang tiếp nối truyền thống, mỗi thành viên trong cộng đồng đều có thể tham gia vào quá trình gìn giữ, thực hành và lan tỏa những giá trị văn hóa của địa phương.

Thông qua lễ hội, những nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng dân gian tiếp tục được duy trì, góp phần giáo dục truyền thống yêu quê hương, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và nâng cao ý thức bảo tồn di sản trong cộng đồng.

Lễ hội đền Chợ Củi năm 2026: Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc
Tiếp nối truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Lễ hội đền Chợ Củi năm 2026 được UBND xã Nghi Xuân xây dựng kế hoạch tổ chức với quy mô cấp xã mở rộng, diễn ra từ ngày 8/11 đến ngày 22/11/2026, tương ứng từ ngày 30/9 đến ngày 14/10 âm lịch.

Theo Kế hoạch số 4278/KH-UBND ngày 30/9/2026 của UBND xã Nghi Xuân, các hoạt động được tổ chức tại Di tích quốc gia đền Chợ Củi và sân nhà văn hóa, thể thao thôn Lam Sơn. Chương trình gồm hai phần chính là phần lễ và phần hội, kết hợp các nghi thức truyền thống với hoạt động văn hóa, thể thao và quảng bá sản phẩm địa phương.

Phần hội diễn ra từ ngày 8/11 đến ngày 22/11, với các hoạt động như giải bóng chuyền da nam mở rộng, trưng bày sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền và giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tại khuôn viên đền. Các hoạt động góp phần tạo không khí vui tươi, tăng cường giao lưu cộng đồng, đồng thời giới thiệu những sản phẩm đặc trưng và nét đẹp văn hóa của địa phương đến du khách.

Ngày 17/11, các hoạt động gồm lễ rước cấp thủy lúc 8 giờ 30 phút; lễ cúng tiên thường từ 15 giờ đến 17 giờ; chương trình nghệ thuật từ 19 giờ 30 phút đến 22 giờ; lễ cúng yết cáo, sang canh lúc 23 giờ 30 phút.

Ngày chính hội 18/11 diễn ra lễ rước kiệu Hoàng vi hành lúc 7 giờ, lễ khai mạc chính thức lúc 8 giờ, lễ cúng, tế lúc 10 giờ và lễ Mông Sơn thí thực – chẩn tế cô hồn lúc 21 giờ.

Với chuỗi hoạt động đa dạng, lễ hội năm 2026 tiếp tục hướng đến mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và tạo không gian trải nghiệm văn hóa cho du khách. Việc kết hợp phần lễ trang nghiêm với phần hội phong phú cũng góp phần làm nổi bật sức sống của di sản trong đời sống đương đại.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, Lễ hội đền Chợ Củi tiếp tục khẳng định vai trò của di sản văn hóa trong việc kết nối cộng đồng, gìn giữ bản sắc và bồi đắp những giá trị tinh thần tốt đẹp. Mỗi nghi lễ, mỗi hoạt động trong lễ hội đều góp phần nhắc nhớ về cội nguồn, lòng biết ơn tiền nhân và trách nhiệm của các thế hệ đối với di sản quê hương.

Từ không gian linh thiêng bên dòng sông Lam, những giá trị văn hóa của Nghi Xuân được tiếp nối và lan tỏa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời tạo thêm động lực quảng bá du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh Hà Tĩnh.

Lễ hội đền Chợ Củi vì thế không chỉ là dịp hội tụ của niềm tin và lòng thành kính mà còn là biểu tượng cho sức sống của truyền thống trong đời sống hôm nay. Gìn giữ lễ hội chính là gìn giữ ký ức cộng đồng, nuôi dưỡng niềm tự hào quê hương và trao truyền những giá trị văn hóa quý báu cho các thế hệ mai sau.